чөмөг
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
Тайлбар
- 1.Булуут ясны хөндий доторх тосорхог нялцгай хэм
- 2.Чөмөг бүхий булуут яс
- 3.Тарга, тэвээрэг
- 4.Хатуу зүйлийн доторх аливаа нялцгай, зөөлөн зүйл
Ойролцоо үг
Англи утга
- нэр үгbone marrow; marrowbone, long bone; cartilage
Тийн ялгал
| Нэрлэхийн тийн | чөмөг |
|---|---|
| Харьяалахын тийн | чөмгийн |
| Заахын тийн | чөмгийг |
| Өгөх орших тийн | чөмөгд |
| Гарахын тийн | чөмгөөс |
| Үйлдэхийн тийн | чөмгөөр |
| Хамтрахын тийн | чөмөгтэй |
| Чиглэхийн тийн | чөмөг рүү |
| Олон тоо | чөмгүүд |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Нийлмэл үг
чөмөг таших — булуут ясыг хага цохин доторх чөмгийг авах
чөмөг царцах — а.чөмөг өтгөрөх; б.шилж. маш их даарах
атгаал чөмөг — бугалаг чөмөг
богтос чөмөг — малын бугалаг чөмөгний дараах яс
бугалаг чөмөг — далны дараах яс
дунд чөмөг — сүүжний хонхорхойд булуугаараа үелэх яс
шагайт чөмөг — дунд чөмөгний дараах яс
чөмөг алдах — мал, гөрөөсний эцэж турах
чөмөг суух — мал, гөрөөсний тарга тэвээрэг авах, таргалах
чихрийн чөмөг — чихрийн доторх нялцгай, амтлаг, зөөлөн зүйл
Хэлц үг
хурга таргалавч чөмөг нь бор — а.гадна тал нь сайхан ч чанар нь муу; б.тарга хүчгүй, тос нүнжиггүй
чөмөг алдах — мал, гөрөөсний эцэж турах
Энэ хавар зутруу байна. Хэдэн мал минь чөмөг алдсан, яаж нэг өвсний бараа харна даа.
чөмөг суух — мал, гөрөөсний тарга тэвээрэг авах, таргалах
Хэдэн мал минь шар үсээ хаяад, чөмөг сууж эхэлж л байна.
чөмөг таших — хяхах, мөлжих, хожих
Нэг нь нөгөөгөө мэхлэх, хүчтэй нь хүчгүйгээ идэх, бусдын чөмгийг ташиж байгаад ч олз олох эрмэлзэл бол энэхэн хорвоогийн жам ажээ (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
чөмөг царцах — маш их даарах
Чөмөг царцах шахам хүйтэнд 70 мянгын төлөө настнууд амь наана, там цаана дугаарлаж буйг хараад танд юу бодогдож байна?
чөмөггүй болох — маш туранхай яданги болох
Хэмэлхийд нь чөмөггүй болоод ирэв (Жангар).
чөмгөө дунтартал — чинэдээ тултал, туйлдаж ядартал
Улс төрчид сонгуулиар дээшээ гарахын тулд чөмгөө дундартал явж, ард түмнийхээ төлөө зүтгэнэ гэж хэлэх их дуртай.
чөмөг хатаж, шөрмөс сунах — туйлын ядарч зүдрэх
Дэлгэр эр эм хоёулаа малын эзэнд жилийн дөрвөн улиралд чөмгөө хаттал шөрмөсөө сунатал зарагдаад үст дээл, өрөм тосыг байтугай, хуруудын булан, хэмхдэг ааруул ч хэдхэн атгах арай гэж олдог (А.Одсэр, Ноорхой нутгийн дуулал).
Цэг цэгтээ
Чөмөг амтандаа
Чихэр идэхдээ ой гутаах
Чөмөг идэхдээ дур гутах
Үгийн гарал
From Proto-Mongolic *cimegen, compare Daur shimeg, Dongxiang chumegve.
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.