шөл

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠱᠥᠯᠦ

Тайлбар

нэр үг

1.
Мах, будаа, загас, хүнсний ногоо зэргийг буцалгаж гаргасан шингэн идээ, хоол

Ойролцоо үг

суп

Англи утга

нэр үгsoup

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	шөл
Харьяалахын тийн	шөлний
Заахын тийн	шөлийг
Өгөх орших тийн	шөлөнд
Гарахын тийн	шөлнөөс
Үйлдэхийн тийн	шөлөөр
Хамтрахын тийн	шөлтэй
Чиглэхийн тийн	шөл лүү
Олон тоо	шөлнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

шөл гаргах — а.махыг шөл гартал буцалгах; б.шилж. мал төхөөрөх
шөл уух — а.шөлтэй хоол идэх; б.шилж. хонь гаргах
шөл хийх — шөл буцалгах
дан шөл — мах ногоо зэрэг элдэв хольцгүй шөл
загасны шөл — загасны махаар хийсэн шөл
ногоотой шөл — ногоо голдуу шөл
усан шөл — амт муутай шөл
үхрийн шөл — үхрийн махаар хийсэн шөл
хар шөл — дан хар махыг хэрчин буцалгаж гаргасан шөл
хоосон шөл — дан шөл
хонины шөл — хонины махаар хийсэн шөл
шинэ шөл — саяхан гаргасан малын махаар хийсэн шөл
шинэ шөл уух — а.сая гаргасан малын махан хоол идэх; б.шилж. өөр эмэгтэй хүнтэй унтах
шөлөн эм — хуучир. - шөлөөр даруулж уух эм

Хэлц үг

шөлний юм — гаргаж идэх хонь
эрүүний шөл уух — хүнээр зэмлүүлэх, загнуулах
↑эрүүний шөл уух
↑ махтай шөлтэй

Хоршоо үг

мах шөл — а.хүний тарган мяраалаг байдал; б.мал амьтны тарга тэвээрэг

Үгийн гарал

From Middle Mongol ᠱᠦᠯᠡᠨ (šülen), from Proto-Mongolic *silö (“meat broth, soup”), probably deriving from or otherwise related with Proto-Turkic *söl (“juice”). Compare Dongxiang shulie (“broth”), Kazakh сөл (söl) and possible Tungusic cognates such as Nanai чо̄лон (čōlon, “soup”) and Manchu ᠰᡳᠯᡝ (sile, “soup”). Compare also Turkish şölen, which is a Mongolic loan.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.