Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шөнө

дайвар үгнэр үг[ʃɵn]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠥᠨᠢ

Тайлбар

дайвар үг
  1. 1.
    Нэг хоногийн үдшээс өглөө хүртэлх цаг хугацаа

Англи утга

  • нэр үгnight

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийншөнө
Харьяалахын тийншөнийнW
Заахын тийншөнийгW
Өгөх орших тийншөнөдW
Гарахын тийншөнөөсW
Үйлдэхийн тийншөнөөрW
Хамтрахын тийншөнөтэйW
Чиглэхийн тийншөнө рүү
Олон тоошөнүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • шөнө болгон — шөнө бүр

  • шөнө дөл — шөнө дунд буюу хулгана цаг

  • шөнө дөл хэлбийх — үхэр цаг

  • шөнө дуусан — шөнийн турш, шөнөжин

  • шөнө дүл — шөнө дунд хэвийсэн

  • шөнө дүл болсон хойно — шөнө дунд хэвийсэн хойно

  • өдөр шөнөгүй — өдөр шөнийн турш

  • шөнө өдөргүй — зай завгүй, зогсоо чөлөөгүй

  • шөнө өдөргүй ажиллах — а.зогсоо чөлөөгүй ажиллах; б.шөнөжин өдөржин ажиллах

  • шөнө шөнө — шөнө бүр, шөнө болгон

  • шөнийн дайсан — хуучир. - нарны илт өгүүлэх нэр, өдөр болгогч, мянган гэрэлт, лянхуаг дэлгэрүүлэгч

  • шөнийн дэлгүүр — хорин дөрвөн цагийн турш ажилладаг, хүнсний болон ахуйн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүнийг худалдаалах үйлчилгээний газар

  • шөнийн манаа — шөнө гардаг манаа

  • шөнийн нэвтрүүлэг — шөнийн цагаар радио телевизээр явах тусгай нэвтрүүлэг

  • шөнийн харанхуй — шөнийн тас харанхуй

  • шөнийн цаг — шөнөд хамаарах цаг хугацаа

  • бүрхэг шөнө — саргүй шөнө

  • бүхэл шөнө — шөнийн турш, шөнөжин

  • өвлийн шөнө — өвөл цагийн шөнө

  • харанхуй шөнө — а.саргүй, тас харанхуй шөнө; б.шилж. хэтэрхий оройтсон

  • харанхуй шөнөөр явах — хэтэрхий шөнө орой явах

Хэлц үг

  • өдрийн бодол шөнийн зүүд — ямар нэгэн хэрэг явдал болон хэн нэгэн сэтгэлээс гарахгүй болох, цаг ямагт бодогдох

  • их санасан газар есөн шөнө хоосон — хэтэрхий их найдсан зүйл нь бүтэлгүй болох

  • Алдартай хулгайчийг явбал

  • Шөнө байтугай өдөр ч хардана

  • Өдөр голсон айл шөнө олдохгүй

  • Шөнө голсон мах өдөр олдохгүй

  • Өдөр нь цусаа гартал зодолдож

  • Шөнө нь тосоо гартал тэврэлдэх

  • Өдөр төөрсөн хүнийг дуудаж болдоггүй

  • Шөнө төөрсөн хүнийг даллаж болдоггүй

  • Өдөр унасан мах авдаггүй

  • Шөнө унасан мах эрж олдог

  • Шөнө болбол төвөг олон

  • Доройтвол зовлон олон

  • Соль болбол бэрх олон

  • Шөнө гинш

  • Өдөр унш

  • Шөнө манжилж

  • Шүд ухах

  • Шөнө мунгинаж сөд малтах

  • Өдөр бардаж өөтэй малтах

  • Шөнө нойр хоёр заяа нэгтэй

  • Шөнө өдөр ялгалгүй

  • Салхи бороонд сааталгүй

  • Шөнө санаж

  • Шөнө урт бол зүүд олон

  • Сүсэг олон бол зовлон олон

  • Шөнө хэдий сайхан боловч

  • Муухай өдрийг гүйцэхгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Эмээлгүй хүн өдрийн гуйлгачин

  • Эхнэргүй хүн шөнийн гуйлгачин

Хоршоо үг

  • өдөр шөнө — нар, сар мандах болон шингэх бүхий хугацаа, хоног

  • шөнө орой — үдшээс үүр цайх хүртэлх хугацаа

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠰᠥᠨᠢ (söni, “night”), from Middle Mongol ᠰᠥᠨᠢ (swyṅy /⁠söni⁠/, “night”), from Proto-Mongolic *söni, with irregular palatalization shared with Chahar, compare Dongxiang xieni, Daur suny, Buryat һүни (hüni), Kalmyk сө (sö), and Khitan 𘰷𘭌 (*s uni).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.