Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

ёс

нэр үг/ˈjɔs/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠶᠣᠰᠤ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Нийгмийн хөгжлийн явцад янз бүрийн хэлбэрээр байх юмны зайлшгүй зүй тогтол, жам
  2. 2.
    Амьдралд олон түмний заншсан хэв суртал, хүний дагаж мөрдөх журам, заншил, хууль зүй

Англи утга

  • нэр үгcustoms, traditions, etiquette, legislation, habit, formality

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнёс
Харьяалахын тийнёсныW
Заахын тийнёсыгW
Өгөх орших тийнёсондW
Гарахын тийнёсноосW
Үйлдэхийн тийнёсоорW
Хамтрахын тийнёстойW
Чиглэхийн тийнёс руу
Олон тооёснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • феодалын ёс — эзэн харъяатын дэг

  • төрт ёс — төрөө шүтэн дээдлэх зүй тогтол

  • хамжлагат ёс — харъяат барлагийг эзэмшин зарах тогтолцоо

  • ёс зүйн хэм хэмжээ — хүний үйлдэл, зан байдлын ямар нэг хэлбэрийг дэмжих ба хориглох байдлаар илэрч байдаг зан суртахууны үүрэг үнэлэмжийн чиг баримжаа

  • ёс алдах — ёс журмаас гажуу байдал гаргах

  • ёс баримтлах — журам ёсыг ягштал гүйцэтгэх

  • ёс болгох — ёсыг ягштал гүйцэтгэх

  • ёс бус — шударга бус, хууль бус

  • ёс бусчилах — журам ёс, хууль ёсыг дагахгүй байх

  • ёс гүйцэтгэх — журам ёсыг биелүүлэх

  • ёс дагах — журам ёс, хэв заншлыг мөрдөх

  • ёс мэдэх — журам ёсыг мэдэх

  • ёс сахих — а.ёс журам, хэв заншлыг баримтлан явах; б.хууль ёсыг дагаж мөрдөх

  • ёс суртахуун — дагавал зохих, хүнд байвал зохих зан суртал

  • ёс төдий — ор нэр болгох

  • ёс хийх — а.хүнтэй уулзахад бие биеийг харилцан хүндэтгэж ёс гүйцэтгэх; б.аливаа ёс заншлыг ёсчлон гүйцэтгэх

  • ёсонд хазгай — а.ёс журмаас ангид, гажууд, өөр; б.үнэн шударга ёсыг яг баримтлагч

  • албан ёсны — хувийн биш, хууль зүйн дагуу гүйцэтгэх ёс

  • ёсноос гажуу — журам горимд нийцгүй

  • аж төрөх ёс — амьдрах жам

  • боловсон ёс — цэвэртэй, цэгц байдлыг үнэлэх журам

  • салах ёс — а.зочин гийчнийг үдэж явуулах ёс журам; б.нас нөгчигсөдтэй хийх сүүлчийн эмгэнэлийн ёс

  • уламжлалт ёс — уламжлан тогтсон дэг ёс

  • шударга ёс — үнэнийг шүтэх журам

  • ёсоор болгох — хэлсэн заасны дагуу үйлдэх

  • болзсон ёсоор — болзсон горимоор

  • тушаал ёсоор — тушаалд заасны дагуу

  • хууль ёсоор — хуульд нийцүүлэн

  • хэлсэн ёсоор — хэлсэн заавраар

  • ном ёсоор гүйцэтгэх — ном журмаар үйлдэх

  • дүрмийн ёсоор — дүрэмд заасанчлан

  • тоо ёсоороо — бүрэн тоогоороо

  • бүх зүйл ёсоороо болох — бүх зүйл жам ёсоороо болох

Хэлц үг

  • Есөн хүүтэй хүн хотын ах

  • Ёс ихтэй хүн саахалтын ах

  • Ёс асган

  • Ёр мушгай

  • Ёс дагуулж үг хэл

  • Үе дагуулж мах огтол

  • Ёс ёмбогор

  • Төр төмбөгөр

  • Явдал нарийн

  • Ёс ёсондоо

  • Ёл ууландаа

  • Ёс ёсоо дагадаг

  • Ёр муугаа дагадаг

  • Ёс журмын үнэнээр

  • Номхон явдаг хүн бий

  • Ёж харгис санаагаар

  • Нохойрхож явдагч хүн бий

  • Ёс мэдэхгүй

  • Ёрог танихгүй

  • Ёс мэдэхгүй хүнд

  • Ёр халдахгүй

  • Ёс нь гүйцвэл

  • Ёр нь харина

  • Ёс сөрвөл доройтдог

  • Журам дагавал дэгжирдэг

  • Ёс сөргөвөл мөхөх

  • Журам дагавал дэгжих

  • Ёс эгц

  • Зам муруй

  • Зам түмэн салаа

  • Ёс нэг л салаа

  • Явал явалдаа

  • Яс муутай хүн яван байж танигдана

  • Ёс муутай төр яван байж гологдоно

  • Яс сайт яван халина

  • Ёс муут даван хохино

Хоршоо үг

  • ёс заншил — дагаж мөрдөхөөс аргагүй зан үйлийн уламжлал, угсаатны өвөрмөц дэг жаяг

  • ёс жаяг — уламжлан тогтсон горим

  • ёс зүй — байвал зохих шаардлага, дэг

  • ёс төр — нийтийн зуршил болсон хүндэтгэл, бэлгэдлийн ёслол

  • журам ёс — тогтсон ёс

  • угсаа ёс — угсаа гарвалиасаа баримталж ирсэн ёс заншил

  • горим ёс — ёс журам

  • учир ёс — юм үзэгдлийн нөхцөл шалтгаан болоод зүй тогтоол

  • эш ёс — дагаж мөрдөж явах ёс

  • ёс дүрэм — албаар тогтоосон заншил, дэг ёс

  • ёс журам — тогтсон заншил, дэглэм, зарчим

  • дэглэм, зарчим) — зайлшгүй зүй тогтол

  • хууль ёс — хуулийн байгууллагаас тогтоогоод төрийн эрхээр батлан гүйцэтгэх, иргэдийн заавал мөрдөх дүрэм

  • цааз ёс — цаазлан тогтоосон хууль журам

  • ёс сургаал — хууль зарлиг

Товчилсон үг

  • ЁЗХ — Ёс Зүйн Хороо

  • МЁЗС — Монгол Ёс Заншил Судлал

  • МЁЗСОУХ — Монгол Ёс Заншил Судлалын Олон Улсын Холбоо

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠶ᠋ᠣᠰᠣ (yoso), from Middle Mongol ᠶ᠋ᠣᠰᠣᠨ (yosu), from Proto-Mongolic *yosun. Cognate with Buryat ёһон (johon) and Kalmyk йосн (yosn).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.