Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

үд

нэр үгүйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Нар голлох, өдөр дунд болох

Ойролцоо үг

баглататзүүторгоохадуяхавч

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнүд
Харьяалахын тийнүдийн
Заахын тийнүдийг
Өгөх орших тийнүдэд
Гарахын тийнүдээс
Үйлдэхийн тийнүдээр
Хамтрахын тийнүдтэй
Чиглэхийн тийнүд рүү
Олон тоо—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үд дунд — нарны төв, дээд орой хадах эгшин буюу хоногийн хөдөлгөөний явцад нар хаяалбараас хамгийн өндөрт хүрэх эгшин

  • үд хазайх — орой болох

  • үд хэвийх — а.нар бөхийх, тонгойх; б.шилж. нас ахих

  • үдээс өмнө — өдөр дундаас өмнө

  • үдээс хойш — өдөр дундаас хойш

  • үдийн амралт — үдийн үед хийх амралт, аянчны өдөр дундын буудал

  • үдийн завсарлага — өдрийн завсарлага, цайны цаг

  • үдийн нар — өдөр дундын нар

  • үдийн халуун — өдөр дундын их халуун

  • үдийн хоол — өдрийн хоол

  • үдийн хэрд — өдөр дунд болох үед, өдөр дундын орчим

  • бага үд — жин үдийн урьдах үе

  • жин үд — нар хаяалбараас дээш хамгийн өндөрт хүрэх үе

  • хонь үд оруулах — хонийг үдийн үед авчран сааж, амруулах

Хэлц үг

  • үдийн нарнаар дэн асаах — үр ашиггүй зүйл хийх, дэмий юм хийх

  • үд хэвийх — нас ахих

    Үд хэвийх насандаа үлгэр шиг хэвээрээ. Үлэмжийн гоёмсог зурсан зураг шиг янзаараа. Өтлөх нас гэж байдаггүй унаган хайраа гэж дуу байдаг даа.

  • үдийн нарны сүүдэр шиг — намхан

    Үдийн нарны сүүдэр шиг намхан хэнз хүүхэд юм аа.

  • Өтөлсөн хөгшид

  • Үд өнгөрсөн наран адил

  • Үд болтол унтаж

  • Үхрийн дуугаар сэрэх

Зүйр цэцэн үг

  • Үдийн газар нэргүй

  • Үнсний цаана мөргүй

  • Үдээс хойш халуунгүй

  • Үхсэнээс хойш нэргүй

  • Муу хүний ухаан үдээс хойш

  • Үд болтол унтаж

  • Үхрийн дуунаар сэрэх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.