Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

үзэл

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Ямар нэг юмны тухай хатуу баримталсан санал бодол
  2. 2.
    Байгаль нийгмийн аливаа үзэгдэл юмсын тухай шинжлэх ухааны үүднээс судалж, нэгтгэн дүгнэсэн онол.

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнүзэл
Харьяалахын тийнүзлийн
Заахын тийнүзлийг
Өгөх орших тийнүзэлд
Гарахын тийнүзлээс
Үйлдэхийн тийнүзлээр
Хамтрахын тийнүзэлтэй
Чиглэхийн тийнүзэл лүү
Олон тооүзлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • бэртэгчин үзэл — амиа хичээх бодол

  • дэвшилт үзэл — хөгжлийн явцад хөгжил дэвшил, сайн сайхныг номлодог үзэл

  • тогтсон үзэл — хэвшсэн баримтлал

  • үндэсний үзэл — үндэстнийг хооронд нь дайсагнуулах, өөрийн үндэстнийг бусдаас илүүд үзэх харгис үзэл бодол

  • харгис үзэл — дэвшилт үзэл санааг эсэргүүцсэн, шударга бус явдал гаргадаг, нэг талыг хэт баримталсан бодлого

  • олон эшт үзэл — ахуйн уг эх, мэдлэгийн үндэслэгээнд бусдаас үл шалтгаалах хэд хэдэн эхлэл байна гэж үздэг гүн ухааны сургаал

  • үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх — санасан бодсоноо чөлөөтэй хэлэх

Хэлц үг

  • үзлийн юм болох — үзэж харахад хэцүү болох, этгээд гажуу хувцаслах, бохир заваан байх

  • үзэлд орох — муухай болох

  • Мэдэлгүй үйлдэх нь

  • Үзэл үзээгүй харвасан сум мэт

  • Үзэл явдал санаа таарвал

  • Ганц хүн ч бол нөхөр болдог

  • Үндэс муутай мод асхан ургаж чадахгүй

  • Үзэл муутай хүн үнэнийг барьж чадахгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Үзэл муут хүн үнэнийг баримталж чадахгүй

  • Үзэл явдал таарвал ганц хүн ч нөхөр

  • Үг ээ эс олвол олон хүн ч бол дайсан

Хоршоо үг

  • үзэл баримтлал — голлон барих чиг шугам

  • үзэл бодол — төлөвшин тогтсон санаа

  • үзэл мэдэл — эрх мэдэл

  • үзэл онол — шинжлэх ухааны ерөнхий зарчим, практик үйл ажиллагаанд тулгуурлан боловсруулж нэгтгэн дүгнэсэн байгаль, нийгэм, сэтгэхүйн хөгжлийн тухай тогтсон номлол

  • үзэл осол — а.алдаатай үзэл бодол; б.эндүүрэл

  • үзэл санаа — хүний ухаанд объектив бодот байдал, үзэгдэл тусч, ертөнцийг цаашид танин мэдэх, практик дээр хувирган өөрчлөх зорилгыг ухаарсан ухаарал

  • үзэл сонсол — үзсэн харсан зүйл, түүнээс олж авсан мэдлэг

  • үзэл суртал — аливаа нэгэн нийгмийн анги, нийгэм улс төрийн байгуулал чиглэлийг илэрхийлэн хамгаалах үзэл баримтлал

  • үзэл үйлс — санаа бодол болон ажил үйлс

Товчилсон үг

  • ҮАБҮБ — Үндэсний Аюулгүй Байдлын Үзэл Баримтлал

  • ҮСХ — Үзэл Суртлын Хэлтэс

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.