үл

сул үг/uɬ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠦᠯᠦ

Тайлбар

сул үг

1.
Үйл үгийн өмнө тохиолдож тухайн үйл үгээр илрэх утгыг үгүйсгэнэ
2.
Үгийн утгыг багасгах үүргээр тохиолдоно

Англи утга

сул үгnot (forming the negative of a verb)

Нийлмэл үг

үл барам — үүгээр зогсохгүй, үүгээр эс дуусам
үл болно — болохгүй
үл гүйцэлдэх үзэл — нийгмийн төгс байгууллын тухай шинжлэх ухааны үндэслэлгүй төсөөлөл
үл дарагдам — дарагдахгүй
үл исэлдүүлэгч — шим нэгдлийн исэлтийг удаашруулах, бүрмөсөн зогсоох чанартай байгалийн болон нийлэг бодос
үл мэдэг — ялимгүй
үл мэдээлэх — шүүн таслах ажлын эсрэг гэмт хэргийн нэр
үл таних хүн — танихгүй хүн
үл хивэгчид — хос туурайтны баг, армана, малуухай, гахай гэдэг гурван овог байдгаас Монголд гахай овгийн ганц зүйл зэрлэг гахай байдаг
үл хөдлөх хөрөнгө — эдлэн газар, барилга сууц зэрэг хөрөнгө
үл хөлдөгч — дотоод шаталтын хөдөлгүүрийг хөргөх, бага температуртай ажилладаг төхөөрөмжид хэрэглэдэг хөлддөггүй шингэн
үл ялиг — бага зэрэг, өчүүхэн

Хэлц үг

Үл айгчийг
Үхрийн ходоодоор айлгах
Үл бүтэгч үгээрээ хуурна
Үнэг сүүлээрээ хуурна
Үл бүтэх юмны хойноос
Үхэр шиг зүтгэх
Үл мэдэгч хүнд сургаал хэрэггүй
Үхэр хариулах хүнд унаа хэрэггүй
Үл сэрэмжлэхэд орж
Эс бэлтгэсэнд байлдах

Зүйр цэцэн үг

Үл бүтэх хүн үгээрээ хуурна
Үнэгэн зальт сүүлээрээ хуурна

Товчилсон үг

НҮМБ — Нисдэг Үл Мэдэгдэх Биет
ҮТНБ — Үл Танигдах Нисдэг Биет
ҮХЭХ — Үл Хөдлөх Эд Хөрөнгө
ҮХЭХАТ — Үл Хөдлөх Эд Хөрөнгийн Албан Татвар
ҮХЭХБ — Үл Хөдлөх Эд Хөрөнгийн Бүртгэл
ҮХЭХБГ — Үл Хөдлөх Эд Хөрөнгийн Бүртгэлийн Газар
ҮХЭХБТ — Үл Хөдлөх Эд Хөрөнгийн Бүртгэлийн Товчоо
ЦЗҮДТГ — Цөмийн Зэвсгийг Үл Дэлгэрүүлэх Тухай Гэрээ
ЭҮНХ — Эвсэлд Үл Нэгдэх Хөдөлгөөн

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠦᠯᠦ (ülü), from Middle Mongol ᠦᠯᠦ (ülü).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.