Үндсэн хэсэг рүү шилжих

үмхэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠡᠮᠬᠦᠬᠦ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Амандаа нэгмөсөн хийх, амандаа зуух
  2. 2.
    Бахь мэтийн багажны хазуурын хазах, чимхэх

Англи утга

  • үйл үгto bite, to swallow, to devour in one bite

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)үмхэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)үмхэнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)үмхлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)үмхэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)үмхжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)үмхсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)үмхдэг
Холбох нөхцөл (-ж)үмхэж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)үмхээд
Болзох нөхцөл (-вал)үмхвэл
Хүсэх (-маар)үмхмээр
Захирах (-аарай)үмхээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)үмхэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • чихэр үмхэх — чихэр идэх

  • мах үмхэх — махнаас тасалж амандаа хийх

  • загас үмхэх — загас дэгээний үзүүрийг амандаа хийх

Хэлц үг

  • амаараа шороо үмхэх — а.хүнд хууртагдах, мэхлэгдэх; б.хүнд байдалд орох, туйлдаж зүдрэх

  • бүлх үмхсэн мэт — ямар ч яриа хөөрөөгүй, юу ч ярихгүй

  • ↑амаараа шороо үмхэх

  • ↑ бүлх үмхсэн мэт

Зүйр цэцэн үг

  • Үмхэхэд үргүй нь дээр

  • Үхэхэд үртэй нь дээр

Хоршоо үг

  • үмхэх хазах — бахь өрөлбө мэт юмны хазууруур хавчих, зуух

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *emkü-, compare Dongxiang unghu (“to swallow, to devour”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.