өлмий

нэр үг/oɮmi/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠥᠯᠮᠡᠢ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хөлийн тавхайн урд хэсэг
2.
Гутал шаахай, оймс зэргийн улны урд хэсэг
3.
Хөлийн хүндэтгэл

IIнэр үг

1.
Хоёр болон түүнээс дээш үеэс бүтсэн шүлгийн давтах нэгж

нэр үг

1.
хөлийн хурууны уг

Англи утга

нэр үгtoes, front part of the foot; toe (front part of a boot or shoe)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	өлмий
Харьяалахын тийн	өлмийн
Заахын тийн	өлмийг
Өгөх орших тийн	өлмийд
Гарахын тийн	өлмийгөөс
Үйлдэхийн тийн	өлмийгөөр
Хамтрахын тийн	өлмийтэй
Чиглэхийн тийн	өлмий рүү
Олон тоо	өлмийнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

өлмий дээрээ зогсох — хөлийн тавхайн урд хэсэг дээрээ зогсох
гутлын өлмий — гутлын улны урд хэсэг
өлмий бат — эрүүл энх
өлмий бат орших — насан хутаг орших, эрүүл энх байх
өлмий батдах — амьдрал ахуй нь тэгширч, амар төвшин суух
өлмий тааруулах — шүлгийн давтах нэгжийг тааруулах

Хэлц үг

өлмий дороо хийх — дийлэх, эрхэндээ оруулах
өлмийд багтах — хайр ивээлд нь орох
өлмий дороо гишгэх/хийх — дийлэх, эрхэндээ оруулах
Өшөөтөн дайсан бүгдийг өлмий дороо гишгэсэн өндөр дээд эзэн хаан минь... (МНТ).
өлмийд [нь] багтах — хайр ивээлд нь орох
Өлмийд нь багтсанаас ноён минь үүрд шадарлаж маныг жаргуулах болтугай (Д.Нацагдорж, Их авхай).
Өнгөрсөнтэйгээ адилтгавал
Өндөр тэнгэрт гарчээ
Өрөөл бусадтай адилтгавал
Өлмий доор нь зогсчээ

Хоршоо үг

өсгий өлмий — хөлийн тавхай юм уу гутал шаахайн улны урд болоод хойд хэсэг

Үгийн гарал

From *ölmei, a Central Mongolic variant form of Proto-Mongolic *ölmi (“instep”). Compare Middle Mongol, perhaps Daur urum, Ulch элми and other Tungusic cognates likely borrowed from Mongolic.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.