Үндсэн хэсэг рүү шилжих

билиг

тэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд энэ хэлбэрээр бүртгэгдээгүй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр
  1. 1.
    Төрөлхийн оюун ухаан гарамгай, ой сайн, цэцэн ухаантай, оюуны чадвар өндөр
IIтэмдэг нэр
  1. 1.
    билгийн улирал зурхай. (зурхай тогтоох ёс, дорно зүгийн цаг тооллын ёс нь сарны явдлыг гол болгоно), билгийн тоолол (сарны явдлаар он цагийг тоолох нь), арга билиг хорш

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнбилиг
Харьяалахын тийнбилгийн
Заахын тийнбилгийг
Өгөх орших тийнбилгэд
Гарахын тийнбилгээс
Үйлдэхийн тийнбилгээр
Хамтрахын тийн—
Чиглэхийн тийнбилиг рүү
Олон тоо—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • билиг төгөлдөр — төрөлхийн оюун ухаан гарамгай

  • билиг танхай — төрөлхийн чөлөөтэй задгай сэтгэх авьяас

  • билиг зүй — ардын авьяас билгийг судлах ухаан

Хэлц үг

  • билиг зохиогоод завгүй — залхуу занг ёжлосон хэллэг

  • билгийн мэлмий нээгдэх — аливаа зүйлийг ухааран ойлгох

    Билгийн нүд нь нээгдэж наанатай цаанатай юмыг ойлгоод, ялгаж салгадаг болж муу хүү минь.

  • Бие баатар болбол нэг үеийн баатар

  • Билиг баатар болбол түмэн оны баатар

  • Бие байвал олохгүй юмгүй

  • Билиг байвал сурахгүй эрдэмгүй

  • Бие цогцсыг нас дарна

  • Билиг ухааныг уур дарна

  • Билиг зохиогоод завгүй ёж

  • Билиг биенд

  • Билүү ууланд

  • Билиг мэт нүд үгүйгүй

  • Мунхаг мэт харанхуйгүй

  • Өвчин мэт дайсангүй

  • Үхэл мэт аюулгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Билгийн далай

  • Бичгийн багш

Хоршоо үг

  • авьяас/авьяас билиг — аливаа зүйлийг сурч мэдэх, хийж бүтээх өвөрмөц, хурц чадвар

  • ой билиг — оюун ухаан

  • оюун билиг — хүний нэгтгэн дүгнэх, задлан шинжлэх, магадлах, бүтээх чавдар, оюун ухаан

  • арга билиг — эсрэгцэлдсэн хос юм: нарыг арга, сарыг билиг; халууныг арга, хүйтнийг билиг; эрийг арга, эмийг билиг гэх мэт

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.