Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

далд

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр
  1. 1.
    Үзэгдэж харагдахгүй, юмны дотор, цаана, нууцгай
IIнэр үг
  1. 1.
    ургамалХэлбэр нь хайлаасныхтай адил болоод том навчтай, ховол нь модныхтой адилавтар дүрстэй, ууланд ургадаг нэг төрлийн мод

Ойролцоо үг

нууцдалдынбитүүнууцхан

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийндалд
Харьяалахын тийндалдын
Заахын тийндалдыг
Өгөх орших тийндалдад
Гарахын тийндалдаас
Үйлдэхийн тийндалдаар
Хамтрахын тийндалдтай
Чиглэхийн тийндалд руу
Олон тоодалдууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • далд байр — нуугдах байр, нуувч

  • далд байх — үзэгдэхгүй байх

  • далд засаа — хуухнагт буугаагүй засаа

  • далд болгох — а.нууц нүдэнд харагдахгүй газар тавих; б.шилж. алах, цаазлах

  • далд орох — а.юмны цаана орох, үзэгдэхгүй болох; б.шилж. үхэх

  • далд санаа — дотор бодол; нууц хүсэл

  • далд тавих — нүднээс далд, нууцгай тавих

  • далд утга хэл — шинж. - үг, өгүүлбэрийн хэлбэр бүтцээр бүрэн үл илрэх дотоод агуулга

  • далд үе — илрээгүй, нууц үе

  • далд хийх — а.нүдэнд харагдахгүй газар хийх; б.байр саванд нь хийх; в.шилж. алах, үгүй хийх

  • далд эдийн засаг — э.з. - хуулиар зөвшөөрөгдсөн үйл ажил эрхэлдэг боловч албан ёсоор бүртгэгдэж, татварын байгууллагад мэдэгдээгүй эдийн засаг

  • далд явах — ил гарахгүй, нууцаар сэм явах

  • далдын далд — бүр далд

  • нүднээс далд — ил харагдахгүй газар

  • далдын хар малгай — үлгэр домогт гардаг, өмсвөл нүдэнд үзэгдэхгүй болгох ид шидтэй малгай

  • далд цэцэгт өвс — урга. - хавтгай, дотогш хумирсан зүү мэт үзүүр бүхий навчтай, маш жижиг цэцэгтэй, гол, судгийн эрэг, хужирлаг газар ургадаг, нэг наст өвслөг ургамал

  • далд үрт ургамал — урга. - нүцгэн үрт ургамлын дэд хүрээний ургамал

  • шар далд цэцэгт өвс — урга. - элсэрхэг хөрсөнд ургадаг, цэцэг нь түрүү хэлбэртэй, дээрхтэй төстэй ургамал

  • далд хошуут цох — амьт. - биеийн урт хоёроос гурван миллиметр, нарийхан хошуутай, ургамлаар хооллодог нэг зүйл шавж

Хэлц үг

  • далд цоож — шорон

  • далд орох — хөөх, зайлуулах, үхэх

    Петр биеэ далдлах, мэргэн буудахын эрдмийг нэвт гарамгай сурсан ажээ. Дайсны хөдөлсөн бүхэн түүний суманд оногдон нэгмөсөн далд орж байлаа (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • далд хийх — алах, үгүй хийх

    Бат ч түүнийг далд хийе гэж үнэхээр бодсон дог оо (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • далдалж байтал дал нь гарах — нууж байсан ч болсонгүй хэрэг явдал нь ил болох

    Гэтэл далдлаж байтал дал нь ил гарчихлаа гэдэгчлэн энэ захидлаа хэзээ хаана хаячихсаныг бүү мэд, нэг мэдэхэд энэ захидал нь бригадын хэл ам хурц Чөлөөт зэрэг хэдэн залуучуудын гарт орсон байв (Төмөрбагана, Малчдын үрс).

  • ↑ далайсан газар нь далд орж, далласан газар нь ил гарах

  • ↑ нүд нүднээс далд болгох

  • Даагаа давхидаг хөөрүү

  • Далд ороод хөтөлдөг хөөрүү

  • Далд газар гэрээ барь

  • Буйд газар малаа малж

  • Далд газар дэмтэй

  • Дамын үг гоомойтой

  • Дамын үг гэмтэй

  • Далд илийг мэдэх далай лам

  • Дан цаасны гаднахыг мэдэхгүй

  • Далд орвол далан лан

  • Ил гарвал ерэн лан

  • Далд оровч ил мэт сана

  • Хол одовч ойр мэт бод

  • Ил галаас

  • Далд оч

  • Ил хэлэвч хожгор

  • Далд хэлэвч хожгор

  • Өндөр газар эмээлээ зас

  • Далд газар эсэргүүгээ сэр

Зүйр цэцэн үг

  • Далайсан газар нь далд орж

  • Далласан газар нь ил гарах

Хоршоо үг

  • далд/далд ил — хаа сайгүй, эрээ цээргүй

Товчилсон үг

  • ДҮИ — Далд Үнийн Индекс

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.