Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

жил

нэр үг/ˈt͡ɕiɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Дэлхийн бөмбөрцөг нарыг бүтэн нэг тойрох хугацаа; гурван зуун жаран таван хоног
IIнэр үг
  1. 1.
    Хугацаа удсан, удааширсан байдал

Ойролцоо үг

он

Англи утга

  • нэр үгyear

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнжил
Харьяалахын тийнжилийнW
Заахын тийнжилийгW
Өгөх орших тийнжилдW
Гарахын тийнжилээсW
Үйлдэхийн тийнжилээрW
Хамтрахын тийнжилтэйW
Чиглэхийн тийнжил лүү
Олон тоожилүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • жил алгасах — нэг болон хэд хэдэн жил өнжих

  • жил болгон — жил бүр

  • жил болох — а.бүтэн жилийн хугацаа өнгөрөх; б.шилж. маш удах

  • жил бүр — жил жилд

  • жил бүхэн — жил бүр, жил болгон

  • жил гарах — шинэ жил эхлэх

  • жил дамнах — нэг жилээс нөгөө жилд шилжих

  • жил дуусан — жилийн турш

  • жил жил — жил бүр

  • жил жиргүүлэх — насны баяр тэмдэглэж жил оруулахын хүндэтгэл

  • жил орох — зурхай. - арван хоёр жилийн дотроос тэр хүний төрсөн жил нь арван гуравдахь жил дээр дахин тохиолдох

  • жил өнжих — нэг жил алгасах

  • жил тойрох — бүтэн жил, арван хоёр сарыг дуусталх хугацаа

  • жил тутам — жил болгон

  • жил хуучрах — жил эхэлсэн цагаас холдож дараах жил ирэх хугацаа ойр болох

  • жил шахам — бараг нэг жил

  • жил эргэм — жил шахам, жил орчим

  • жилдээ — нэгэн жилд

  • арван хоёр жил — зурхай. - сарны зурхайн ёсны жил сар, өдөр, цагийг ээлжлэн эзлэх хулгана, үхэр, бар, туулай, луу, могой, морь, хонь, бич, тахиа, нохой, гахай зэрэг арван хоёр амьтан

  • жилийн алба — хуучир. - манжийн хаанд цагаан тэмээ нэг, саарал морь наймыг барих, есөн цагаан

  • жилийн жил — жил бүр

  • жилийн зарлага — жилийн турш зарсан хөрөнгө

  • жилийн орлого — тухайн жилд оруулсан олз ашиг

  • жилийн өнгө — зурхай. - а.жилийн турш малын онд орсон, хүч тэвээрэг авсан, тариа ногоо дэлгэрсэн байдал; б.нэг жилийн цаг улирал, уур амьсгалын байдал; в.цагаан сарыг өнгөрөөх, бэлгэ учрал бодох; г.жилийн ойд хараахан хүргэхгүйгээр тоолох хугацаа, жилийн төлөвлөгөө

  • жилийн төсөв — байгууллага, аж ахуй нэгжийн нэг жилд хэрэглэх орлого, зарлагын төлөвлөгөө

  • жилээс жил — жил ирэх тутам

  • бүтэн жил — нэгээс арван хоёр сарыг дуусталх хугацаа

  • зарим жил — хааяа тохиолдох жил

  • зөөлөн жил — зурхай. - хулгана, үхэр, туулай, могой, хонь, мич, тахиа

  • ивээл жил — зурхай. - ээлтэй жил таарах

  • ирэх жил — дараагийн жил

  • ойрын жил — а.сүүлийн хэдэн жил; б.үүнээс өмнөх хэдэн жил; в.дараагийн хэдэн жил

  • ноднин жил — өнгөрсөн жил

  • өдий төдий жил — олон жил

  • өндөр жил — зурхай. - нарны зурхайн ёсны гурван зуун жаран зургаан хоногтой жил

  • түмэн түмэн жил — хэдэн арван мянган жил

  • уржнан жил — өнгөрсөн жилийн өмнөх жил

  • харш жил — зурхай. - зурхайн ёсоор хүний төрсөн жил хоорондоо таарамжгүй байх тохиол

  • хатуу жил — а.хүнд бэрх хүйтэн өвөл; б.зурхай. бар, луу, морь, нохой, гахай жил

  • хойтон жил — ирэх жил

  • … болон өөр 5

Хэлц үг

  • Жил жил жаргадаггүй

  • Зэргэлээ хэвээр байдаггүй

  • Жил жилийн зам нь ондоо

  • Жигүүртэн шувууны жиргэх нь ондоо

  • Өдөр бүр өлзийтэй

  • Жил бүр жаргалтай

  • Өдөр гурван цатгалантай

  • Жил гурван жаргалантай

Хоршоо үг

  • жил/жил он — а.бүтэн арван хоёр сар буюу дэлхий нарыг бүтэн нэг тойрох хугацаа; б.шилж. цаг хугацааны үргэлжлэл, урт удаан цаг хугацаа

  • жил/жил сар — олон сар

Үгийн гарал

Mongolian Cyrillic ᠵᠢᠯ (ǰil) жил (žil) From Proto-Mongolic *jil, from Proto-Turkic *yïl. Cognate with Buryat жэл (žel), Kalmyk җил (jil), etc.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.