жилбэн

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
мал эмнэлэгЭдэлгээ явдалд зүдэрсэн, туурдсан малын уяа сойлго алдсан, хүйтэн ус уусан, халуун ногоо идсэн, эмээл тохмыг авч салхи чийг цохьсон зэргээс олсон өвчин

IIнэр үг

1.
Дэлэн.

IIIнэр үг

1.
Хүний гуяны дунд чөмөгний нарийн үзүүр орчим, өвдөгнөөс дээгүүрх хэсэг

IVнэр үг

1.
Мэнгэр ханиад.

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	жилбэн
Харьяалахын тийн	жилбэнгийн
Заахын тийн	жилбэнг
Өгөх орших тийн	жилбэнд
Гарахын тийн	жилбэнээс
Үйлдэхийн тийн	жилбэнгээр
Хамтрахын тийн	жилбэнтэй
Чиглэхийн тийн	жилбэн рүү
Олон тоо	жилбэнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

жилбэн гүйх — жилбэн өвчний хор бүх биед нь тархах
жилбэн тусах — жилбэн өвчинтэй болох
салхин жилбэн — салхи цохиулснаас үүдэх жилбэн
тосон жилбэн — таргалсан адуу, тэмээг уяа сойлго тохироогүй үед уналга эдэлгээнд хэрэглэснээс нуруу нь хавантан хагарах
усан жилбэн — уналга эдэлгээнд хөлрөн зүдэрсэн адуу, тэмээ зам зуур хүйтэн ус ууснаас нуруу нь хавантан хагарах өвчин
хийн жилбэн — хий хуй хөдөлснөөс жилбэтэх өвчин
жилбэнгээс барих — тахимдах
жилбэнгийн боолт — морь унах хүний дотоод хормойгоо боох зориулалттай уяа

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.