зээр

нэр үг/t͡seːr/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠡᠭᠡᠷᠡ

Тайлбар

нэр үг

1.
амьтанТал, хээр нутагт сүрэглэн амьдардаг, салаа туурт, сүүгээр бойжигч амьтан

Англи утга

нэр үгgazelle; Mongolian gazelle, zeren

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	зээр
Харьяалахын тийн	зээрийн
Заахын тийн	зээрийг
Өгөх орших тийн	зээрд
Гарахын тийн	зээрээс
Үйлдэхийн тийн	зээрээр
Хамтрахын тийн	зээртэй
Чиглэхийн тийн	зээр лүү
Олон тоо	зээрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хар сүүлт зээр — амьт. - Монголын говь талын аараг толгодоор идээшилдэг, сүүл нь тод бараан, шаргал зүстэй, ооно нь дотогшоо махир үзүүртэй шовх хар эвэртэй,
цагаан зээр — амьт. - Монгол орны тал хээрийн бүс нутагт амьдардаг, зээрийн төрлийн зүйл, ооно нь цалгай эвэртэй, шаргачин нь эвэргүй, цайвар шаргал зүстэй
зээрэн бут — урга. - сороолын намын өвс; хээр хөдөө ургана; цогц гучин сантиметр, усны эхэн хавьд ногоон найлзуур ба жижиг хармаг үр гаргана
зээрэн дэл — урга. - багалуурын нэгэн төрөл ургамал
зээрэн төлөг — урга. - өндөр нь тавиас жаран, бамбай хэлбэртэй цагаан цэцэг, олон наст ургамал, ногоон бахад нь үхэр идэж дуртай
зээрийн толгой — урга. - бүдүүн үндэстэй, шулуун иштэй, цагаан ягаан цэцэг нь ишнийхээ оройд бүрэлддэг, олон наст өвслөг ургамал
зээрийн унд — урга. - сайр урсгал шаварт бутлан ургана, өндөр нь гучин сантиметр орчим ишний бүдүүн гурван миллиметр хүртэл түрүү ярмын адил үндэс нь услаг нэгэн зүйл ургамал
зээрэн шилбэ — урга. - иш шулуун, мөчир олон, цэцэгийн өнгө нь ягаавтар цагаан, нэг зүйл олон наст ургамал, тэмээ идэх дуртай

Хэлц үг

Зэллэсэн унага нь
Зээр гөрөөс шиг олон
Ногтолсон унага нь
Ногтруу шувуу шиг олон
Зээ гэвэл нагац гэх
Зээр гэвэл ооно гэх
Зээр гэхлээр гур гэж
Зээрд гэхлээр хээр гэх
Чинх чинх гэсэн хүн үгэндээ хүрэхгүй
Зээр зээр гэсэн морь өдөртөө хүрэхгүй

Зүйр цэцэн үг

Ооно эвэрдэм
Зээр сүүлдэм

Хоршоо үг

зээр гөрөөс — тугалмайт овгийн, туурт төрөлд багтах сүүгээр бойжигч амьтад
зээр зүр — эрэгчин эмэгчин зээр
зээр оронго — зээр гөрөөс

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *jexeren, commonly derived from Proto-Turkic *yẹgren (“yellow, chestnut”), which is also the source of зээрд (zeerd, “red, chestnut”). Compare East Yugur jeeren, Western Yugur [script needed] (yiğïr, “gazelle”), Chuvash ҫӳрен (śüren).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.