иргэн

нэр үг[ir.ɡɘ̝ŋ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠢᠷᠭᠡᠨ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
хууль. Тухайн улсын байнгын хүн амын тоонд багтах бөгөөд үндсэн хуулиар олгосон бүх эрхийг эдлэх эрхтэй, үндсэн хуульд заасан бүх үүргийг биелүүлэх үүрэгтэй этгээд
2.
Хүн ардын хүндэтгэл нэр
3.
Цэргийн биш хүн ард
4.
хуучирсанУлс, аймаг

Ойролцоо үг

харьяат оршин суугч

Англи утга

нэр үгcitizen; people; civilian (non-military person); subject; country, state; Chinese, Han

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	иргэн
Харьяалахын тийн	иргэнийн
Заахын тийн	иргэнийг
Өгөх орших тийн	иргэнд
Гарахын тийн	иргэнээс
Үйлдэхийн тийн	иргэнээр
Хамтрахын тийн	иргэнтэй
Чиглэхийн тийн	иргэн рүү
Олон тоо	иргэнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

Монгол улсын иргэн — Монгол улсын уугуул оршин суугч
иргэний гэр бүлийг бүртгэх газар — иргэний гэрлэлт, салалт зэргийг бүртгэх байгууллага
иргэний үнэмлэх — аль улсын харьяат болохыг нь баталсан баримт бичиг
иргэний үүрэг — тухайн улсын уугуул оршин суугчийн хуулийн хүрээнд биелүүлэх ёстой үүрэг
иргэний хууль — иргэдийн хоорондох хөрөнгийн болон хөрөнгийн бус харилцааг зохицуулах хууль
иргэний эрх — тухайн улсын уугуул оршин суугчийн хуулийн хүрээнд эдлэх эрх
монгол иргэний ёс заншил — монголын ард түмний ёс заншил
иргэний дайн — улс орны доторх зэвсэгт тэмцэл
иргэний агаарын тээвэр — хүн ардад үйлчлэх агаарын тээвэр
иргэний байгууллага — цэргийн биш үйл ажиллагаа эрхэлдэг байгууллага

Хэлц үг

Тангад төвд таван хэлтэн
Иргэн монгол есөн хэлтэн

Хоршоо үг

ард иргэн — ард түмэн
улс иргэн — төр, олон түмэн

Товчилсон үг

БНДИУ — Бүгд Найрамдах Дундад Иргэн Улс
БНХИУ — Бүгд Найрамдах Хятад Иргэн Улс
ГИХАЭА — Гадаадын Иргэн, Харьяатын Асуудал Эрхлэх Алба
ДИУ — Дундад Иргэн Улс

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠢᠷᠭᠡᠨ (irgen), from Middle Mongol [Term?], Proto-Mongolic *irgen, compare Mogholi irgan (“people”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.