Үндсэн хэсэг рүү шилжих

нөхөр

нэр үг/nɵ.xur/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠨᠥᠬᠦᠷ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Санаа сэтгэл таардаг, үзэл санаа, үйл ажил, аж амьдрал зэргээр ойр дотнын хүн
  2. 2.
    Бүсгүй хүний эр, хань
  3. 3.
    Хэн нэгнийг албархаг өнгөөр дуудахад хэрэглэнэ;
нэр үг
  1. 1.
    гэрлэсэн эрэгтэй хүн

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгcompanion; husband; comrade

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийннөхөр
Харьяалахын тийннөхрийн
Заахын тийннөхрийг
Өгөх орших тийннөхөрт
Гарахын тийннөхрөөс
Үйлдэхийн тийннөхрөөр
Хамтрахын тийннөхөртэй
Чиглэхийн тийннөхөр лүү
Олон тоонөхрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • нөхөр садан — төрлийн холбоотой хүн

  • сайн нөхөр — дотны найз

  • нөхрийн шүүх — хуучир. - хэн нэгний ялимгүй осол эндэгдлийг хамт олноороо зөвлөн хэлэлцэж засах олон нийтийн байгууллага

  • нөхөр дагах — эмэгтэй хүн гэрлээд ханиа даган явах

  • нөхөрт гарах — бүсгүй хүн гэрлэх

  • хүчин нөхөр — тоо. - дөчин гурван оронтой тооны нэр

  • их хүчин нөхөр — тоо. - дөчин дөрвөн оронтой тооны нэр

Хэлц үг

  • нөхөрт гарах — хүнтэй гэрлэж, айлд бэр орох

    Нөхөрт гарах цаг аль хэдийн болсон ч Туяа номноос өөрийг бодох сэхээгүй байв.

  • нөхрийн мөстэй — хүн чанартай

    Харах зуур хахир өвгөн хавх шиг харам гэмээр ч хайр дотор, хал гадна, ханилгаа сайтай, нөхрийн мөстэй (Д.Пүрэвдорж, Шарлингийн хар Хас).

  • Морь эцэнхий ч гэсэн унаа

  • Нөхөр муу ч гэсэн хүн

  • Нөхөр зүдэнгэ ч гэсэн бараа

  • Нөхөр нөхөртөө тустай

  • Нөхөөдөс дээлэндээ тустай

  • Нөхөр олон хүн сайн

  • Нөмөр их гэр дулаан

  • Нөхөр сайтай хүн

  • Нөмөр сайтай гэр

  • Нүд муу хүн нүхэнд унана

  • Нөхөр муу хүн хэрэгт орно

  • Нүд муугаас нүхэнд

  • Нөхөр муугаас хэрэгт

  • Нүүрс барьдаг хүн нүүрээ хөөдөх нь зөв

  • Нөхөр муутай хүн нүхэнд унах нь зөв

  • Нүүх гээд түлээ түлэхгүй

  • Нөхөр гээд үгээ хэлэхгүй

  • Өдөр бүгд адилгүй

  • Нөхөр бүр тэгшгүй

  • Эр эмс үүсгэл эвтэй бай

  • Ах дүүс янаг бай

  • Нөхөр ханьдаа бат журамтай бай

  • Ураг төрөлдөө найртай дотно бай

Зүйр цэцэн үг

  • Сүүдрээ үзэж биеэ зас

  • Нөхрөө үзэж эрдэм сур

Хоршоо үг

  • бааз нөхөр — найз нөхөр

  • найз нөхөр — дотно үерхэж, нөхөрлөсөн хүмүүс

  • нөхөр сэлт — ойр дотны хүмүүс

  • эхнэр нөхөр — гэр бүлийн хүмүүс

  • нөхөр сүүдэр — а.хань ижил; б.найз нөхөд

  • нөхөр хүүхэд — ханилсан эр болоод төрүүлсэн үр хүүхэд

  • хань нөхөр — а.анд нөхөр, хамтрагч; б.амьдралаа холбон дэр нэгтгэсэн эр

  • хоршоо нөхөр — анд нөхөр, холбоо сүлбээ

Үгийн гарал

From Classical Mongolian ᠨᠥᠬᠦᠷ (nökür), from Middle Mongol ᠨᠥᠬᠦᠷ (nwykwr /⁠nökör⁠/), from Proto-Mongolic *nökör. Cognate with Buryat нүхэр (nüxer), Kalmyk нөкр (nökr, “a friend”, obsolete), Dongxiang nokie, etc. Compare also Southern Altai нӧкӧр (nökör, “a friend”), Kazakh нөкер (nöker, “a guardsman”), Karachay-Balkar нёгер (nöger, “a partner”), Yakut доҕор (doɣor, “a friend”), etc.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.