сүнс
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
Тайлбар
- 1.шашин. Шашны ёсонд амьтныг амьдруулах зүйл, тийн мэдэл; амин сүнс (а.оюун билгийн гол чанар; б.шилж
- 2.Аливаа хэрэг явдлын гол утга, оньс
Ойролцоо үг
Англи утга
- нэр үгsoul
Тийн ялгал
| Нэрлэхийн тийн | сүнс |
|---|---|
| Харьяалахын тийн | сүнснийW |
| Заахын тийн | сүнсийгW |
| Өгөх орших тийн | сүнсэндW |
| Гарахын тийн | сүнснээсW |
| Үйлдэхийн тийн | сүнсээрW |
| Хамтрахын тийн | сүнстэйW |
| Чиглэхийн тийн | сүнс рүү |
| Олон тоо | сүнснүүдW |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Хэлц үг
сүнс зовмоор — ичгүүртэй, ичмээр
сүнсээ үдэх — нас барах
сүнс авах — ихэд айлгах
Чи чинь ямар дэггүй моньд вэ? Өвөөгийнхөө сүнсийг авчих шахлаа.
сүнс [нь] халих — а.их айх
Энэ нэг юмыг чинь сүүмийчихээд харанхуй шөнө явж байна гэж хэн бодох вэ дээ. Цочсон гэж жигтэйхэн. Сүнс халих шиг л болсон. б.үхэх
сүнс [сүүдэр] зайлах — айх
Цээнийн жалганаас буга согоо олж харна гэж горьдож явсан хөөрхий Норжмаа сүнс зайлтал айж аан гэж дуугарах тэнхэлгүй хацар дээгүүрээ нулимс урсган дагжин чичирч явлаа (С.Эрдэнэ, Өвлийн ой).
Маргааш өглөө нь хорооны үүдээ нээгээд үзтэл нэлийсэн цус, үхсэн хонинуудыг хараад бүгд л сүнс зайлах шахсан (Зян Рун, Чонон сүлд).
Орос жанжны хүйтэн царай, ёгт үгнээс цөс нь хайлж, сүнс нь зайлсан ноён, туслагч хоёр цэрэг татах тушаал шийтгэн хэдэн зүгт тахар гаргав (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
сүнс нь тонилох — үхэх
Токиогийн өндөр сүмд сүр бадруулан орж чадалгүйгээр Хатторийн сүнс тонилж, чээжнээс нь нөжирсөн хар цус асгарна (Д.Сэнгэ, Аюуш).
сүнсээ гартаа барих — их л айн бэртэрч байх
...зориг байвал зурмын нүхэнд орж болох юм. Тэнгэрээ сүнсээ гартаа барьсаар энд хүрч ирэв шүү, ёо ёо (Өлзийбат, Хан уул).
сүнсний огиу болох — (хуучир.) сэтгэл зүрхийг татах
Цэ гүнгийн бага хатан Норов гэгчийн гялалзсан хар нүд нь дээрхийн таалалд нийлээд, Цэ гүнгийн сүнсний огиу болсон хатнаа алджээ (Б.Ринчен, Үүрийн туяа).
↑ отгон сүнс оройд гарах
Сүг боловч
Сүнс нь хүрэх
Сүр нь арслан шиг боловч
Сүнс нь хулгана шиг жижигхэн
Үнс гэдэг шатсаных
Сүнс гэдэг шүтсэнийх
Хоршоо үг
сүнс сүлд — хийморь, цог жавхаа
амь сүнс — а.сүнс сүлд; б.шилж. аливаа юмны гол чухал зүйл), *сүнсээ үдэх - нас барах
Үгийн гарал
From Classical Mongolian ᠰᠦ᠋ᠨ᠋ᠡᠰᠦ (sünesü), from Middle Mongol [Term?], from Proto-Mongolic *süne-sü (“soul”). Cognate with Buryat һүнэһэ (hünehe), Kalmyk сүмс (süms), etc.
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.