чөтгөр

нэр үг/t͡ʃʰɵtɡɵr/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠴᠢᠳᠬᠦᠷ

Тайлбар

нэр үг

1.
шашин. Юмыг далдуур хорлох чадалтай гэх хий хоосон юм
2.
шашин. Өс хонзондоо галзуурч хөрстийн заагт хувьссан, тамлуулж үхсэн эмийн сүнс
3.
шилжсэн утгаАйхтар, арга самбаатай

Ойролцоо үг

сүнс үлгэрийн амьтан мангас ад

Англи утга

нэр үгdevil; demon; fiend

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	чөтгөр
Харьяалахын тийн	чөтгөрийнW
Заахын тийн	чөтгөрийгW
Өгөх орших тийн	чөтгөртW
Гарахын тийн	чөтгөрөөсW
Үйлдэхийн тийн	чөтгөрөөрW
Хамтрахын тийн	чөтгөртэйW
Чиглэхийн тийн	чөтгөр лүү
Олон тоо	чөтгөрүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

чөтгөр бөөс/чөтгөр хорхой — бясааны өөр нэр
чөтгөр шиг амьтан — яриа. - арга самбаатай, сэргэлэн хүн

Хэлц үг

чөтгөр орох — эвдрэлцэх, муудалцах, түнжин хагарах
чөтгөр тогтох аргагүй — байхын аргагүй, маш хүйтэн
чөтгөрийн гал — зарим чулуулаг, амьтан, амьтны яс, ургамлын нэхдэс тэргүүтэнд байх фосфор харанхуйд сүүмэлзэн харагдах нь
чөтгөр гоймонд дурлах — саваагүй зан гаргах
чөтгөрийн бага нь адтай — хүнийг бага гэж басаж болохгүй
чөтгөр мэд — хэрэг юманд дургүйцэн хэлэх үг
Чөтгөр мэд гэм, энэ чинь Доноо шүү, үнэндээ чиний зоосыг хулгайлсан шүү (Залуухүү, Хадан цуурай).
чөтгөр тогтохгүй — яахын аргагүй хүйтэн
Чөтгөр тогтохгүй тэр хүйтэн өрөөнд юу хийж суух билээ.
чөтгөр шуламс — ил далдаар дайсагнагч муу этгээдийг адлан зүйрлэсэн хэллэг
Дэмий удсангүй өнөөх догшин салхи ширүүн бороо нь хүрч ирэв. Тэгээд нохойн гөлөг ч болж үзлээ. Чөтгөр шуламс ч болж үзлээ (Сүрэнбат, Нойргүй шөнө).
↑ буян нүгэл хоёр шиг, бурхан чөтгөр хоёр шиг
Зөгий олонтой газар бал элбэг
Чөтгөр олонтой газар лам элбэг
Чоно бороонд
Чөтгөр чөлөөнд

Зүйр цэцэн үг

Занг нь мэдэхгүй бурханаас
Занг нь мэддэг чөтгөр дээр

Хоршоо үг

буг чөтгөр — сүг сүнс, юмыг далдуур хорлох чадалтай гэх хий хоосон юм
чөтгөр/чөтгөр албин — ад чөтгөр
чөтгөр шулам — эр эм дүд

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠴᠢᠳᠬᠦᠷ (čidkür, “ghost; snare; evil spirit”). Compare Buryat чөтхөр (čötxör) and Kalmyk чөткр (çötkr).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.