Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хавчих

үйл үг/xawt͡ɕʰəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠪᠴᠢᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хоёр талаас нь шахаж барих, шахаж дарах
  2. 2.
    Бахь, өрөлбө зэргээр зуулгах;

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto squeeze, to clamp; to oppress, to suppress, to clamp down on

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хавчих
Одоо ирээдүй цаг (-на)хавчина
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хавчлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хавчив
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хавчжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хавчсан
Хэвшсэн нэр (-даг)хавчдаг
Холбох нөхцөл (-ж)хавчиж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хавчаад
Болзох нөхцөл (-вал)хавчвал
Хүсэх (-маар)хавчмаар
Захирах (-аарай)хавчаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хавчихгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гутал хөл хавчих — гутал багадах, холгох

  • мөрөө хавчих — а.хоёр мөрийг зэрэг дотогш нь шахан өргөх; б.мэдэхгүй гэсэн дохио өгөх

  • хаалганд гараа хавчих — хаалганы завсраар гараа шахуулах

  • хайчаар хавчих — хайчаар хоёр талаас нь шахаж барих

  • хавчин байлдах — дайсныг хоёр талаас нь шахан дарах

  • хавчин гадуурхах — ад үзэн дээрэлхэх

  • хавчин зайлуулах — шахан хөөх

  • хавчин боох — хязгаарлах, боож хэмжээлэх

  • санаачлагыг хавчих — санаачлагыг дарах, боох

  • хязгаарлан хавчих — хэмжээлэн боох

  • шахаж хавчих — гадуурхах

Хэлц үг

  • сүүлээ хавчих — а.айх хулчийх; б.амиа бодон зугтах

  • амаа хавчих — юм хэлмээр санагдавч дуугүй тэсэн өнгөрөх

  • алтан дэлхий сугаа хавчсан биш — газар мундсан биш, очих газар хаа ч байна

  • ↑алтан дэлхий сугаа хавчсан биш

  • ↑ амаа хавчих

  • ↑ сүүлээ хавчих

Хоршоо үг

  • хяхах хавчих — хүний эрх чөлөө, хүсэл зоригийг хавчин боох, ад үзэн гадуурхах

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *qabcï-, probably related to Proto-Turkic *kap- (“to grasp, seize”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.