Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хазах

үйл үг/xat͡səx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠵᠠᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хүн, амьтан шүдээр юм зуух, эмтлэх
  2. 2.
    Шавж хорхойн хатгах
  3. 3.
    Зарим юмны зуух, хавчих

Англи утга

  • үйл үгto bite; to grip, to clamp (with pliers or a similar tool)

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хазах
Одоо ирээдүй цаг (-на)хазна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хазлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хазав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хазжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хазсан
Хэвшсэн нэр (-даг)хаздаг
Холбох нөхцөл (-ж)хазаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хазаад
Болзох нөхцөл (-вал)хазвал
Хүсэх (-маар)хазмаар
Захирах (-аарай)хазаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хазахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • ааруул хазах — ааруул шүдээр таслах

  • боов хазах — боорцог шүдээр зуух

  • тас хазах — хоёр хэсэг болгон хазах

  • нохой хазах — нохой урах, нохой шүдээрээ бусдыг гэмтээх

  • шумуул хазах — хүн, амьтныг шумуул хошуугаараа хатган цусыг нь сорох

  • хорхой хазах — хорхой хатгах

  • бахиар хазах — бахиар хавчих

  • хайч хазах — хайч юм даахгүй болох, хэгэх

Хэлц үг

  • хазахаас бусдыг хийдэг — бөхийн ямар ч мэхийг чадамгай хийдэг

  • хэлээ хазах — а.дуугүй байх, дуугүй болох; б.эрхлэн ярьж ядах

  • ↑ хэлээ хазах

  • Хазах гээд тохой хол

  • Харах гээд чих хол

  • Харах гэсэн нүд үзмэрч нь дээр

  • Хазах гэсэн шүд хурц нь дээр

  • Харах нүд байвч эд танихгүй

  • Хазах шүд байвч амт мэдэхгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Хазах гэхэд тохой хол

  • Харах гэхэд чих хол

Үгийн гарал

Proto-Mongolic *kaja-, compare Dongxiang ghazha (“to gnaw”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.