хувьсгал

нэр үг[χʊ̈ɸ˕s.ɢəɮ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
хуучир. Эсрэг тэсрэг ангит нийгэмд болох нийгэм-улс төрийн харьцааны үндсэн эргэлт
2.
Байгаль, нийгэм, танин мэдэхүйн аль нэгэн үзэгдлийн хөгжилд гарч буй гүнзгий өөрчлөлт
3.
төрийн үйл ажиллагааг эсэргүүцэж засгийн эрхийг түлхэн унагаах

Англи утга

нэр үгrevolution

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хувьсгал
Харьяалахын тийн	хувьсгалын
Заахын тийн	хувьсгалыг
Өгөх орших тийн	хувьсгалд
Гарахын тийн	хувьсгалаас
Үйлдэхийн тийн	хувьсгалаар
Хамтрахын тийн	хувьсгалтай
Чиглэхийн тийн	хувьсгал луу
Олон тоо	хувьсгалууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хувьсгал гарах — нийгэм улс төрийн байдал үндсээрээ өөрчлөгдөх
хувьсгал хийх — а.төрийн эргэлт гаргах; б.ямар нэг юмыг үндсээр нь өөрчлөх
хувьсгалын эсэргүү — хуучир.түүх. - төрийн үйл ажиллагааг эсэргүүцэж засгийн эрхийг түлхэн унагаахаар оролдлого хийгч этгээд
ардын хувьсгал — түүх. - хувьсгалын гол хүчин нь ард түмэн бүхий төрийн эргэлт
үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал — үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөнөөс урган гардаг, гадаадын ноёрхлыг устгаж, тусгаар тогтнолоо байлдан олох, үндэстэн-колонийн дарлалыг устгах, өөрөө засан тохинох эрхийг хангах, үндэсний төр улсыг байгуулахад чиглэсэн хувьсгал
хувьсгалын дуунууд — Монгол ардын хувьсгалын эхний жилүүдэд зохиогдсон орчин үеийн уран зохиолын дээж бүтээл. Шивээ хиагт, Улаан туг, Магнаг үсэгтэй туг гэх мэт
хувьсгалын өмнөх үе — хувьсгал ялахын өмнөх үе
хувьсгалаас хойш — хувьсгал ялсны дараа үе
хувьсгалын үйл хэрэг — хувьсгалын үйл явц
соёлын хувьсгал — улс орны соёлын салбарт гарсан үндсэн өөрчлөлт
техникийн хувьсгал — техникийн салбарт гарсан гүнзгий өөрчлөлт

Үгийн гарал

Found in Classical Mongolian with the meaning transformation. Analyzable as хувьсга- (xuvʹsga-, “to revolutionize, to transform”) + -л (-l).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.