Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хугацаа

нэр үг/xʊɢt͡sʰa/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Орчлонгийн бүх юмс, үзэгдэл, цаг хугацаа, орон зайн дотор үйл ажиллагааны явагдах цагийн үргэлжлэх хэмжээ
  2. 2.
    Секунд, минут, цаг, өдөр, сар, жилээр нэгж болгосон цаг тооны хэм

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгterm, period (span of time); deadline, time limit

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхугацаа
Харьяалахын тийнхугацааны
Заахын тийнхугацааг
Өгөх орших тийнхугацаад
Гарахын тийнхугацаанаас
Үйлдэхийн тийнхугацаагаар
Хамтрахын тийнхугацаатай
Чиглэхийн тийнхугацаа руу
Олон тоохугацаанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хугацаа алдах — цагийг үр ашиггүй өнгөрүүлэх

  • хугацаа гүйцэх — хугацаа дуусах

  • хугацаа дуусах — тогтоосон цаг, өдөр төгсөх

  • хугацаа өнгөрөх — тогтоосон цагийн хэмжээ хэтрэх

  • хугацаа сунгах — тухайн ажил үүргийг гүйцэтгэхээр, төлөвлөсөн өдөр, хоног, цаг хугацааг хойшлуулах

  • хугацаа тулах — товлосон хугацаа нэн ойртох

  • хугацаа тогтоох — ажил хэргийг гүйцэтгэхэд зарцуулах өдөр, хоног, хийгээд цагийг урьдчилан төлөвлөх

  • хугацаа хэтрэх — тогтоосон хугацаа өнгөрөх

  • буцах хугацаа — эгэж очих хугацаа

  • ахархан хугацаа — богинохон хугацаа

  • нэг сарын хугацаа — 30-31 хоног

  • түр хугацаа — тогтоосон тоотой хоног, өдөр, цаг, минут

  • урт хугацаа — удаан, олон он жил үргэлжилсэн их хугацаа

Хэлц үг

  • Хулгай дарвал хууль бий

  • Хугацаа зөрчвөл цааз бий

Хоршоо үг

  • хугацаа хэмжээ — төлөвлөсөн цаг

  • хоног хугацаа — цаг хугацаа

  • цаг хугацаа — өдөр хоног, сар, жил

Үгийн гарал

хугацах (xugacax, “to set a date”) + -аа(н) (-aa(n)), compare Buryat хугсаа (xugsaa), Kalmyk хуһцан (xuğtsan).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.