Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хэрүүл

нэр үг/xiruɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠡᠷᠡᠭᠦᠯ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Хүмүүсийн санаа бодол хоорондоо тохиролцохгүйгээс болж, маргах, тэмцэлдэх нь
IIнэр үг
  1. 1.
    Хэрж хэсдэг хүн, амьтан;
  2. 2.
    Эргэж тойрч сахиж харах харуул манаа.

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгquarrel
  • нэр үгitinerant (person, animal); patrol guard

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхэрүүл
Харьяалахын тийнхэрүүлийн
Заахын тийнхэрүүлийг
Өгөх орших тийнхэрүүлд
Гарахын тийнхэрүүлээс
Үйлдэхийн тийнхэрүүлээр
Хамтрахын тийнхэрүүлтэй
Чиглэхийн тийнхэрүүл лүү
Олон тоохэрүүлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хэрүүл гарах — харилцан санал зөрсний улмаас маргаан үүсэх

  • хэрүүл гуйх — зориудаар маргаан өдөөх

  • хэрүүл өдөөх — хэрүүл, маргаан гаргах

  • хэрүүл хийх — хүмүүстэй санал зөрж, ам мурийх

  • хэрүүлийн тулам — шилж. - хэрүүл хийх дуртай хүн

  • хэрүүл үүсэх — маргаан болох

  • хэрүүл чагнах — маргааныг нууцаар сонсох

Хэлц үг

  • Хэрүүл гэвэл өд нь босно

  • Хийнэ гэвэл нүд нь анина

  • Хэрүүл маргаан хэлний дайсан

  • Хижиг тахал амны дайсан

  • Хэрүүл тэмцэл ихэдвэл

  • Хэрэг явдал ихэднэ

  • Хэрэг татагч олны шившиг

  • Хэрүүл үүсгэгч айлын шившиг

  • Эв бөхлөх

  • Хэрүүл задлах

Зүйр цэцэн үг

  • Хэрүүл хийснээс хэлэлцсэн нь дээр

  • Хий таамагласнаас үзсэн нь дээр

Хоршоо үг

  • хэрүүл баруул — олон хүний маргалдах шуугиан, дуу: хэрүүл шуугиан

  • хэрүүл доруул — хэл ам, маргаан тэмцэл

  • хэрүүл маргаан — хэрэлдэн маргах нь

  • хэрүүл тэмцэл — маргаан, үймээн шуугиан

  • хэрүүл цуугиан — хэрүүл маргаан

  • хэрүүл шуугиан — хүмүүс хоорондоо ямар нэгэн зүйлээс болж үл тохиролцон маргалдах нь

Үгийн гарал

From the hypothetical *хэрэх (*xerex) + -уур (-uur). Related to хэрэлдэх (xereldex, “to quarrel”) and perhaps хэрэг (xereg, “affair”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.