Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хөших

үйл үгнэр үг/ˈxɵɕix/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠥ᠊ᠰ᠊ᠢ᠊ᠬᠥ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Ямар нэг зүйлээр тээглүүлэн сөхөх, өргөх; гөжих
IIүйл үг
  1. 1.
    Зөрүүдлэх, гөжүүрхэх
IIIүйл үг
  1. 1.
    Хүний уян зөөлөн эрхтэн санаснаар хөдлөхгүй болох, чилэх
  2. 2.
    шилжсэн утгаМаш, их
IVүйл үг
  1. 1.
    Төрөл бүрийн бөс даавуугаар дан, давхар ямар нэг зүйлийг хийхдээ хэсэг тус бүрийн ирмэгээр нь эсвэл өнгө дотрыг хавсарган жигд хатгалтаар нааш цааш нэвт хатгаж оёх
Vүйл үг
  1. 1.
    Үйл хэрэгт хөндөлдөн хөшөөлдөх, тээг болох

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto become stiff; to feel paralyzed; to freeze up

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хөших
Одоо ирээдүй цаг (-на)хөшнө
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хөшлөө
Өнгөрсөн цаг (-в)хөшив
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хөшжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хөшсөн
Хэвшсэн нэр (-даг)хөшдөг
Холбох нөхцөл (-ж)хөшиж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хөшөөд
Болзох нөхцөл (-вал)хөшвөл
Хүсэх (-маар)хөшмөөр
Захирах (-аарай)хөшөөрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)хөшихгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • модоор хөших — хүнд юм зүйлийг модоор тээглүүлэн сөхөх

  • хутганы үзүүрээр хөших — хутга үзүүрээр тээглүүлэн өргөх

  • хүний хэлснийг буруу тийш нь хөших — хүний хэлснийг буруугаар ойлгож зөрүүдлэх

  • бие махбод өвдөж хөших — бие махбод өвдөж чилэх, чөлөөтэй хөдөлж болохгүй чилэх

  • үе гишүү хатууран хөших — үе мөч бадайран чилэх

  • элгээ хөштөл инээх — маш их инээх

  • хөштөл зогсох — маш удаан зогсох

  • дээлийнхээ өнгө дотор хоёрыг хөшөөд эргүүлэх — дээлийнхээ өнгө дотор хоёрыг нэвт хатган тууш оёх

  • ажилд хөндлөнгөөс оролцож хөших — бусдын ажилд хөндлөнгөөс оролцож саад болох

Хэлц үг

  • Хөших суухаас айхгүй

  • Хөвчин зориггүйгээс айна

Хоршоо үг

  • хөших гөнжих — юмаар тээглүүлэн сөхөх, гөжих

  • өлөх хөших — юмыг этэх, ямар нэг зүйлээр тээглүүлэн гөжих

  • зөрүүдлэх хөших — хүний хэлснээс зөрөх, өөрийнхөөрө зүтгэх

  • хөших чилэх — бие махбодын хөдөлгөөн дутагдсанаас эд эрхтний уян налархай байдал алдагдах

Үгийн гарал

Ultimately from Proto-Mongolic *kösi- (“to freeze”), and perhaps from the same root at *kölde- (“to freeze”). Compare хөлдөх (xöldöx, “to freeze”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.