цөл

нэр үгүйл үг/t͡sʰoɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠴᠥᠯ

Тайлбар

нэр үг

1.
Ургамал бүрэн ургах нөхцөлгүй, байнгын хуурай уур амьсгалтай, хулан, алагдаахай, могой, гүрвэл, хилэнцэт хорхой, аалз зэрэг цөөн амьтан амьдардаг байгалийн бүс
2.
ургамал ногоо багатай эсвэл огт ургамал байхгүй хуурай газар

Ойролцоо үг

нутаг заа хөө

Англи утга

нэр үгdesert (an extremely dry area of land hostile to animal and plant life)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	цөл
Харьяалахын тийн	цөлийн
Заахын тийн	цөлийг
Өгөх орших тийн	цөлд
Гарахын тийн	цөлөөс
Үйлдэхийн тийн	цөлөөр
Хамтрахын тийн	цөлтэй
Чиглэхийн тийн	цөл лүү
Олон тоо	цөлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

цөл нутаг — бараг усгүй, ургамалгүй, хуурай уур амьсгалтай, зэлүүд нутаг
цөлийн бүс — сийрэг таруу өвслөг, сөөглөг ургамалтай, цөл зонхилсон байгалийн бүс, монголын өмнөд хэсэг, цөлийн бүсэд хамаарагддаг бөгөөд манай нутаг дэвсгэрийн арваад хувийг эзэлдэг
цөлжүү хээрийн бүс — цөлийн болон хээрийн ургамалжил сөөлжилдөхгүй, өвслөг ургамлаас монгол өвс хялгана, таана зэрэг зонхилсон Төв Азийн өвөрмөц хээр
цөлийн царцаа — амьт. - бие нь тавин есөөс жаран нэгэн миллиметр, олноор нүүдэллэдэг, таримал ургамлыг их хөнөөдөг, царцааны овгийн амьтан
элсэн цөл — элс манх бүхий ус ургамалгүй газар

Хоршоо үг

говь цөл — ургамал тачир сийрэг, ой модгүй, усгүй шахам хээр тал газар ба байнгын хуурай уур амьсгалтай байгалийн бүс

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *cöl, compare Buryat сүл (sül). Borrowing from Proto-Turkic *čöl (“steppe, desert”), compare Turkish çöl.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.