Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шавар

нэр үг/ʃawər/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠢᠪᠠᠷ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    газар зүй. Наанги шороо, барилга, цемент, будгийн үйлдвэрлэлд өргөн хэрэглэдэг байгалийн түүхий эд; Олон улсын Хөрс судлалын Нийгэмлэгийн ангиллаар 0.002 мм-ээс бага голчтой эрдэс, тунамал
  2. 2.
    Шавраар хийсэн зүйл
  3. 3.
    Намаг, шавхай

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгclay; mud

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийншавар
Харьяалахын тийншаврын
Заахын тийншаврыг
Өгөх орших тийншавард
Гарахын тийншавраас
Үйлдэхийн тийншавраар
Хамтрахын тийншавартай
Чиглэхийн тийншавар луу
Олон тоошаврууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • шавар болох — юманд нялцгай шороо наалдах

  • шавар бялдах — хатсан шороог бутлах

  • шавар зуурах — наанги шороонд ус хийж хутгах

  • шаварт шигдэх — наанги шороонд лав гишгэхэд доош гүн суух

  • шавраар шавах — наанги шороог зуурч байшин барилгын хана туургыг шавах

  • нарийн шавар — ваар сав хийдэг, маш нягт, наанги шороо

  • цагаан шавар — цагаан өнгөтэй наанги шороо

  • шар шавар — шар өнгөтэй, бүдүүн ширхэгтэй наанги шороо

  • шавар эмчилгээ — анагаах. - эрдэс, шим бодосоос тогтсон нэг төрлийн нарийн ширхэгтэй шавар түүний дулаан, физик, химийн нөлөөг эмчилгээнд хэрэглэх нь, биедээ шавар тавих, түрхэх зэрэг олон янзаар хэрэглэнэ

  • шавар байшин — гадна талыг нь наангиар өнгөлсөн байшин

  • шавар бишгүүр — хөгжим. - шороо шавраар хийдэг, зургаан нүхтэй, бөмбөгөр лонх мэт хэлбэртэй, үлээвэр хөгжмийн зэмсэг

  • шавар зуух — шавраар хийсэн зуух

  • шавар пин — шавраар хийсэн жижиг байшин

  • шавар сав — ахуйн хэрэглээнд зориулж шавраар хийсэн сав суулга

Хэлц үг

  • шавар бурхан шиг — залхуу

    Шавар бурхан шиг л дэнхийгээд л суух юм гээд их инээв (Ц.Дамдинсүрэн, Чемодантай юм).

  • шавар дотортой — муухай санаатай, муу сэтгэлтэй

    Шавар дотортой, хүн муутай хүн гэлцэнэ. Санааныхаа хэрээр шанааныхаа махыг зулгаадаг юм гэж түүнд хөгшчүүл их л захидаг байсан санагддаг юм.

  • Ваарын гэрийн бялзуухай

  • Шавар гэрийн тагтааг айлгана

  • Санаа муут

  • Шавар дотортой

  • Саруул сайхан тал байвч

  • Шавар гангыг нь мэдэхгүй

  • Цаасан хүн жавар даахгүй

  • Шавар хүн бороо даахгүй

  • Цаасан шувуу жавар даахгүй

  • Шавар бурхан бороо даахгүй

  • Чадалгүй байгаад

  • Шавар гэрт дуртай

  • Шавар байтал байшин хүнд

  • Шалдан байтал ам хүнд

  • Шавар усанд шаваг алдана

  • Хурдалж яарахад хулсан хальс

Хоршоо үг

  • шавар шороо — байшин барилга барихад хэрэглэдэг хуурай нягт наанги

  • шавар шохой — байшин барилга барихад ашиглах усанд зуурсан наанги шороо болон кальцийн исэл

  • шавар намаг — өвс ногоо, хөвд зэрэг зүйлтэй ороолдсон нойтон шороо

  • шавар шалбааг — хотгор газар тогтсон нойтон наанги шороо

  • шавар шавхай — борооны усанд тогтсон гулгамхай нялцгай шороо

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sïbar, compare Dongxiang shuwa. Equivalent to шавах (šavax, “to daub”) + -р (-r).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.