шалтаг

нэр үгүйл үг/ʃaɮtʰəɡ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠢᠯᠲᠠᠭ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Ямарваа нэг ажил явдлаас зайлж бултах башир арга мэх
2.
Завшаан, тохиол

IIнэр үг

1.
Шалтгаа;
2.
Жирэмсэн

Ойролцоо үг

учир утга шалтгаан учир

Англи утга

нэр үгmotive, reason, pretext; occasion; ruse; fetus
үйл үгpermissive mood in -г (-g) of шалтах (šaltax, “to pretend”)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	шалтаг
Харьяалахын тийн	шалтгийн
Заахын тийн	шалтгийг
Өгөх орших тийн	шалтагд
Гарахын тийн	шалтгаас
Үйлдэхийн тийн	шалтгаар
Хамтрахын тийн	шалтагтай
Чиглэхийн тийн	шалтаг руу
Олон тоо	шалтгууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

шалтаг болгох — аливаа зүйлээс бултан, арга заль тоочих
шалтаг гаргах — арга заль гаргах
шалтаг заах — арга заль хэлэх, далим үсэргэх
шалтаг хайх — арга заль, өө сэв эрэх
шалтаг хийх — онц холбогдолгүй зүйлийг ашиглан, далим үсэргэх
шалтаг эрэх — өө сэв хайх
шалтаг таарах — а.шалтаг олдох; б.завшаан тохиолдох
бие шалтагтай — бие давхар, жирэмсэн

Хэлц үг

шалтаг дээр балтаг — дургүй байсан зүйлд, нэмэр нэрмээс болох, тохиол санамсаргүй таарах; дургүйд хүчгүй болох
Чалчаа хүн
Шалтаг олох
Шалтаг дээр бялтаг
Батга дээр хатиг
Шар улаан нийлбэл өнгө муухай болно
Шалтаг бялтаг нийлбэл явдал муухай болно

Зүйр цэцэн үг

Аян шалтаг аман гудас

Хоршоо үг

аян шалтаг — ямар нэг зүйлээр шалтаг хийж, өөр үйл хэргээс зайлсхийх, завшаан олох, далим болгох зүйл

Үгийн гарал

Proto-Mongolic *šïltag, equivalent to шалтах (šaltax, “to pretend”) + -г (-g).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.