Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

шийр

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Дөрвөн хөлт амьтны хөлний төгсгөлийн хэсэг, нарийн шилбэний яс, таахайн хамт
  2. 2.
    Зарим юмны тусгай хөл
  3. 3.
    доромжХүний хөл

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийншийр
Харьяалахын тийншийрийн
Заахын тийншийрийг
Өгөх орших тийншийрд
Гарахын тийншийрээс
Үйлдэхийн тийншийрээр
Хамтрахын тийншийртэй
Чиглэхийн тийншийр лүү
Олон тоошийрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үхрийн шийр — үхрийн нарийн шилбэний яс, таахайн хамт

  • хонины шийр — хонины нарийн шилбэний яс, таахайн хамт

  • шийр цагаан — мал амьтны хөлөөрөө цагаан зүсэм

  • бууны шийр — бууны суурь, хөл

  • дурангийн шийр — дурангийн суурь, хөл

  • ханын шийр — ханын хөл

  • нохойн шийр — урга. - нэг зүйл ургамал

  • тарваган шийр — урга. - буурцагтан овгийн, гурвалсан нийлмэл навчтай, шар цэцэгтэй, олон наст өвс; эмд орно

  • Шийрээ цааш нь ав! — яриа. - хөлөө цааш нь ав!

Хэлц үг

  • шийр барих — шийр хатаах

  • шийр заах — а.яс заах, шөрмөс заах; б.зориг хатуужил гаргах; в.яс сайтай, шөрмөстэй хүн

  • шийр хатаах — эцэг эхийнхээ ажил үйлсийг үргэлжлүүлэх, эцэг эхийгээ дуурайх

  • аавын шийрийг хатаах — аавынхаа ажил үйлсийг үргэлжлүүлэх

  • бодоод бодоод бодын шийр дөрөв — ахиж дэвшихгүй, байрандаа л байх

  • ишгэн шийр ч үгүй — юу ч үгүй, ядуу хоосон гэсэн санаа

  • тэмээний шийр тэврэх — хөшүүн хойрго байх

  • хоол болтол шийр зугаа — түр зуур бага сага юм идэх

  • шийр/шил заах — зориг хатуужил гаргах

    Чамайг ингэтлээ шийр заалаа гээд танай улаантнууд мөн хайрлахгүй нь лав (Ч.Лувсанжав, Дамдины бага хүү).

    Дэлт саарал энэ жил бүр нэг шил заах болоод байгаа юм (Б.Бааст, Хангайн бор).

    ...сайн эр нөхөр бол амьдралын түшиг, амьд явахын жаргал гэдэг байсан. Тэгээд ёстой л уул хад шиг хоёр эр гуйгаад байхад шийр заагаад байх юм (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • шийр хатаах/барих — эцэг эхийнхээ ажил үйлсийг үргэлжлүүлэх, эцэг эхийгээ дуурайх

    Миеэдорж маань анх удаа хадуурын ишнээс барьж байгаа боловч, эцгийн шийр хатааж, Юмхүү бид хоёроос нэг ч их дутахгүй байв (Б.Нямаа, Бид гурав).

    Яагаа ч үгүй эцгийн шийр барьсан, ямар л хүн болох бол доо (С.Удвал, Их хувь заяа).

  • шийрийг нь хатаах — эцэг эх юм уу ойр дотны хэн нэгний хийж байсан ажил үйлсийг нэр төртэй үргэлжлүүлэх

    Цэвээн тайж, –Улаантны шийрийг хатаасан айхавтар нохой байна шүү гэв (Ч.Лувсанжав, Дамдины бага хүү).

  • ↑ бодоод бодоод бодын шийр дөрөв

  • ↑ ишгэн шийр ч үгүй

  • ↑ тэмээний шийр тэврэх

  • ↑ хоол болтол шийр зугаа

  • Хоол болтол

  • Шийр зугаа

Хоршоо үг

  • шийр цувдай — төхөөрсөн малын шилбэний яс, таахайн хамт, мөн бог малын дотор мах

  • борви шийр — тойгны яс болон нарийн шилбэний яс

  • толгой шийр — бог малын толгойн хуйхтай яс болон шилбэний яс, таахай

  • хөл шийр — юмны суурь, тулгуур

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.