Үндсэн хэсэг рүү шилжих

эм

нэр үгтэмдэг нэр/ˈem/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠡᠮ᠎ᠡ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    тЭр гэдгийн эсрэг утга; эр биш бэлгэ бүхий хүн, амьтан
  2. 2.
    тНасанд хүрсэн эмэгтэй хүн;
IIнэр үг
  1. 1.
    анагаах ухаанӨвчнийг эмчлэхэд ерөндөг болгон хэрэглэх зүйлийн ерөнхий нэр
IIIнэр үг
  1. 1.
    тэм эгшиг (хэлний дундуур өгүүлэгдэх э, ө, ү, е, ю (ү) тав), эм хүйс (хэл зүйн хүйсийн айн доторх ялгаврын нэг зүйл), эм үг (эм эгшиг оролцсон үг).

Ойролцоо үг

Эсрэг үг

Англи утга

  • нэр үгfemale, woman, wife
  • тэмдэг нэрfeminine
  • нэр үгmedicine, medication, drug, preparation, remedy, pill, potion
  • тэмдэг нэрtherapeutic
  • нэр үгThe name of the Cyrillic script letter М/м.

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнэм
Харьяалахын тийнэмийн
Заахын тийнэмийг
Өгөх орших тийнэмд
Гарахын тийнэмээс
Үйлдэхийн тийнэмээр
Хамтрахын тийнэмтэй
Чиглэхийн тийнэм рүү
Олон тооэмүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • эм дэгээ — эсрэг хүнийхээ хөлний гадуур нэг хөлөөр дотогш гохдох нэгэн зүйл барилдааны мэх

  • эм зан гаргах — эр хүн эмэгтэй хүн шиг зан байдал гаргах

  • эм хүн — эм хүйс бүхий хүн

  • эм шилбэ — товчийг торгох шилбэ, эм товч

  • эм эрэг — шураг шургуулж эрэгдэх эрэг

  • эм ноос — малын хөл, хээлийн ноос

  • эм цэцэг — зөвхөн эм туурцаг бүхий ганц бэлгэт цэцэг

  • эм хүйс — а.хүн, амьтны эм чанар; б.үгийн эм чанарыг ялгах хэл зүйн ай

  • бэлгийн улирал — зурхай. - саны явдлыг баримталсан зурхайн ёсны тоолол

  • эм домоо — урга. - иш шулуун, навч гурвалжиндуу цагаан тураг мод, барилгад хэрэглэнэ

  • эм боловсруулах — эм үйлдвэрлэх

  • эм тугнах — эмийг тугнуураар хэмжих

  • эмийн үйлдвэр — эм боловсруулан бэлтгэх газар

  • эм баригч — хуучир. - эмч

  • эм залах — эм авах

  • эмийн сан — боловсруулсан эмийг хадгалах, олгох, худалдаалах газар

  • эмийн ургамал — эмийн найрлагад ордог ургамал

  • эмийн жор — эмийг найруулах хувь хэмжээний заавар

  • эмийн тугнуур — эм хэмжих бяцхан халбага

  • эмийн шошго — эмийн пайз, хаяг

  • эмийн эрдэм — монгол эмийн хий, шар, бадганын бэлгэ чанарын хорин бүрэлдэхүүнийг дарах чадал

  • эмийн шигшүүр — эм шигших элгэг

  • эмийн чадал — эмийн хүний биед үзүүлэх нөлөө

  • эм найруулах — эмийн зүйлийг зааврын ёсоор хувилан нийлүүлэх

  • эм судлал/эм зүй — ш.у. - эмийн зүйл бие махбодод нөлөөлөх чадлыг судлах ухаан

  • эм судлалч — эм судлалд мэргэшсэн хүн

  • эм зүйн толь бичиг — эмийн нэр, чанар, бүрэлдэхүүн, хэрэглэх заавар хэмжээ, найруулга зэргийг тэмдэглэж улсаас баталгаажуулсан ном

  • бугын эм — урга. - уул, хээр талын ой модны доторх сүүдэрлэг чийгтэй газар ургадаг, иш нь ширүүн үстэй, навч нь өндгөлжин зууван, жижиг цагаан цэцэг бүхий олон наст өвс

Хэлц үг

  • эр эм болох — гэрлэх, ураг холбох

  • Идэш муу жилийн гай

  • Эм муу насны гай

  • Инж эрээгүй

  • Эм эрэх

  • Лам муудвал бурханаа зүхнэ

  • Эм мухардвал нөхрөө зүхнэ

  • Лам хүн мухардвал бурханаа зүхнэ

  • Эм хүн мухардвал хүүхдээ хараана

  • Үр биш зүрх

  • Эм биш урхи

  • Эм гашуун ч өвчинд тустай

  • Үг хатуу ч явдалд тустай

  • Эм гашуун ч эдгэлд тус

  • Үг хатуу ч дээрдэлд тус

  • Эм ламын хооронд

  • Илжиг жороолно

  • Эм муу бол айл уруу

  • Дэм муу бол ажил уруу

  • Эм муу бол насны гай

  • Идэш муу бол жилийн гай

  • Эм муу бол эрд гай

  • Эмээл муу бол моринд гай

  • Эм муу боловч насандаа

  • Хоршоо муу боловч жилдээ

  • Эм муудвал эргэнэг түшнэ

  • Илжиг муудвал эрэг түшнэ

  • Эм муут барагддаг

  • Эмч муут үхдэг

  • Эм мэргэн бол эрийн зовлон цөөхөн

  • Эр чадалтай бол эмийн буян үлэмж

  • Эм өгөвч эдгэхгүй

  • Тан өгөвч таарахгүй

  • Эм тахиа өдөр бүр төрөвч

  • Эрхтэн гүйцэд тахиа болох нь цөөн

  • Эм тахианы хүслэн

  • Атга аагын төдий

  • Эм үрээ өвөрлөх гэртэй

  • Эмнэг морио бэлчээх бэлчээртэй

  • Эм хүн гэрээс гарвал

  • … болон өөр 71

Зүйр цэцэн үг

  • Эм хүн уран аргаар

  • Эр хүн дориун чадлаар

Хоршоо үг

  • эр эм — а.эр эм бэлгэ бүхий хүн, амьтан; б.эхнэр нөхөр хоёр

  • эм дом — өвчнийг илаарьшуулах эм тан, арга засал

  • эм тан — өвчин анагаах төрөл бүрийн эмийн бэлдмэл

  • эм тариа — эм болон тариур

Товчилсон үг

  • МЭИК — Монгол Эм Импекс Концерн

  • МЭҮХ — Монголын Эм Үйлдвэрлэгчдийн Холбоо

  • УЭХҮГ — Улсын Эм Хангамж, Үйлдвэрлэлийн Газар

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *eme (“mother, female”). Compare also Khitan 麽 (mó), Korean 암 (am) (< Middle Korean 아ᇡ (amh)) and maybe Old Turkic [script needed] (oma) (< Proto-Turkic *eme).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.