үдэш

нэр үг/ˈuteɕ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠦᠳᠡᠰᠢ

Тайлбар

нэр үг

1.
Нар шингэхийн орчмоос цагаан гэгээ тасрах хүртэлх үе

Ойролцоо үг

оройн цаг орой үдшийн цаг

Англи утга

нэр үгevening

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	үдэш
Харьяалахын тийн	үдшийн
Заахын тийн	үдшийг
Өгөх орших тийн	үдшид
Гарахын тийн	үдшээс
Үйлдэхийн тийн	үдшээр
Хамтрахын тийн	үдэштэй
Чиглэхийн тийн	үдэш рүү
Олон тоо	үдшүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

үдэш болох — орой болох
үдэш болгон — орой бүр
үдшийн бүрэнхий — нар жаргаж бүрэнхий болох үе
үдшийн гэгээ — үдэш болж харанхуй болохын өмнөх гэгээ
үдшийн сэрүүн — нар далд орж сэрүү буух цаг
үдшийн цолмон — үдэш баруун зүгт үзэгдэх хамгийн гэрэлтэй од, алтан од

Хэлц үг

өглөө үдэшгүй — а.завгүй байх; б.ямагт, дандаа
Айлчин хүн өглөөгүүр алт
Үдэш мөнгө
өнжөөд гууль
Аймхай хүн
Өглөө шүүдрээс айх
Үдэш сүүдрээс айх
Өглөө гурвыг өгсөн бол
Үдэш дөрвийг эрэх
Өглөө нь амгай
Үдэш нь ташуур
Өглөө орсон хур өдрөө даадаг
Үдэш орсон тэнгэр өглөө арилдаг
Өглөө өлөгчин
Үдэш хологчин
Өглөө эрт босвол гурван сайныг үзнэ
Үдэш орой унтвал гурван сайныг сонсоно

Зүйр цэцэн үг

Үдшийн амрыг өглөөдөө
Өтлөхийн амрыг залуудаа

Хоршоо үг

орой үдэш — нар шингэснээс хойших хугацаа
өглөө үдэш — үүр цайж нар мандах болон нар шингэж харанхуй болох үе

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *üdesi, compare Buryat үдэшэ (üdeše), Dongxiang ujieshi.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.