Үндсэн хэсэг рүү шилжих

үхширэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хүн, амьтны махбодын ажиллагаа суларч нэгмөсөн хөдөлж чадахаа болих
  2. 2.
    шилжсэн утгаБат бэх үйлдэх
  3. 3.
    шилжсэн утгаСалж хагацаж чадахгүй болох
  4. 4.
    шилжсэн утгаХүний зориг мохож сэтгэл цөхрөх, найдвараа алдах
  5. 5.
    шилжсэн утгаЮмны муудан гутаж, чанараа алдах

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)үхширэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)үхширнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)үхширлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)үхширэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)үхширчээ
Үйлдсэн нэр (-сан)үхширсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)үхширдэг
Холбох нөхцөл (-ж)үхширч
Урьдчилах нөхцөл (-аад)үхширээд
Болзох нөхцөл (-вал)үхширвэл
Хүсэх (-маар)үхширмээр
Захирах (-аарай)үхширээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)үхширэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үхширэх өвчин — удаан хугацаагаар унтах өвчин

  • үхширтэл унтах — үхсэн юм шиг нам унтах

  • үхширтэл уях — маш сайн уях

  • үхширтлээ баримтлах — ягштал баримтлах

  • үхширтэл итгэх — бат итгэх, бодсондоо хувиралтгүй итгэх

  • үхширтэл үнэмших — үхтлээ үнэмших

  • үхширсэн амьтан — а.муушаал. хуучин үзэл бодлоосоо ангижирч чаддаггүй, хоцрогдсон хүн; б.бүрмөсөн цөхөрсөн хүн

  • үхширсэн бодол — үл салж чадах бодол

  • үхширчихсэн хүн — зориг нь мохож, цөхөрсөн хүн

  • үхширч эчих — хүсэл бүтэлгүй болж цөхрөх, найдвар тасрах

  • үхширсэн идээ — муудсан идээ

  • үхширсэн эд — үжирч муудсан эд

  • тариа үхширэх — тариа хагдрах, хувхайрах

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.