Үндсэн хэсэг рүү шилжих

өмд

нэр үг/ˈɵmt/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠥᠮᠦᠳᠦ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Биеийн доод хэсгийг бүсэлхий хүртэл бүрхэх салтаатай хувцас

Англи утга

  • нэр үгbreeches, pantaloon, pants, slacks, trousers

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнөмд
Харьяалахын тийнөмдний
Заахын тийнөмдийг
Өгөх орших тийнөмдөнд
Гарахын тийнөмднөөс
Үйлдэхийн тийнөмдөөр
Хамтрахын тийнөмдтэй
Чиглэхийн тийнөмд рүү
Олон тооөмднүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • дотуур өмд — нүцгэн биендээ өмсдөг нимгэн өмд

  • гадуур өмд — дотуур өмдний дээр давхарлан өмсөх өмд

  • богино өмд — богино гуявчтай өмд

  • даавуун өмд — даавуугаар хийсэн өмд

  • ноосон өмд — ноосон эдлэлээр хийсэн өмд

  • өмдний тэлээ — өмдний захыг даран бүслэдэг бүс

  • өмдний зах — өмдний хамгийн дээд буюу бүсэлхийгээр ороогдох хэсэг

  • өмдний гуя — хүний гуяны хэсгээр таарах өмдний хэсэг

  • өмдний шуумаг/өмдний шурхнаг — өмдний гуяны доод хэсэг

  • өмд хийж өгөх хүнгүй боловч өмчийг нь идэх төрөлтэй — хуучир. - элбэрэлгүй атлаа өв хөрөнгийг нь эзэмших дуртай садан төрөл олонтой

Хэлц үг

  • өмд баатар яриа — том өмд өмссөн хүн

  • өмд баатар — (шог) өмд нь томдсон хүн

    Өмд баатар чиний амь надад хэрэггүй гэж заналтайяа хэлээд тэрэг бүрийн дэргэд очиж нохойн уяаг морины дээрээс тас огтлон хаяж... (Л.Түдэв, Бүгд найрамдах улсын он).

  • өмдгүй хаан байх/болох — муруй гажуугаар мугуйлан, бусдыг айлган чойжин бууж зоргоороо савах болох

    Өвгөндөө өмдгүй хаан байгаа бэрх хөгшин чинь ингэж агсарч аашлаад хүүгийнхээ хойноос сэмхэн дагаж явлаа (Баяндалай, Гологдсон бэр).

  • ↑ модон өмд өмсчихсөн юм шиг

  • ↑ нэг өмд өмсөх

  • Өглөө идвэл оройгүй

  • Өмд хийвэл хантаазгүй

  • Өмд хийвэл цамцгүй

  • Өмд хийж өгөх хүнгүй байтлаа

  • Өмчийг нь идэх төрөл олон

  • Үлгэрээ хийгээд

  • Өмд эсгэх

  • Эрт идвэл оройгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Өмдгүй байж

  • Өвдөг цоорхойг шоолох

Хоршоо үг

  • өмд гутал — бүсэлхийнээс доош өмсдөг хувцас болон хөлд угладаг хэрэглэл

  • өмд цамц — биеийн өмсгөл

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.