Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

арга

нэр үг/ˈark/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠠᠷᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Ямар нэг юмыг хийж бүтээхэд сүвэгчилсэн ур ухаан, эв дүй, бодож олсон барил
  2. 2.
    Байгаль нийгмийн үзэгдлийг танин мэдэх, судлах барил
IIнэр үг
  1. 1.
    аргын тоолол зурхай. (нарны эргэлтийг баримталж, цаг улирлыг тоолох зурхайн ёсон).
IIIнэр үг
  1. 1.
    арга билиг хорш. (эсрэгцэлдсэн хос юм, нарыг арга, сарыг билиг, халууныг арга, хүйтнийг билиг, эрийг арга, эмийг билиг гэх мэт), а, э үсэг номын эх, арга билиг ертөнцийн эх зүйр

Ойролцоо үг

маягхэв маягянзарга барилгарцарга мэхарга ухаанөгөөшов мэхарга чаргамэхтооны аргаүйлдэларга замтактик

Англи утга

  • нэр үгmanner, way, means; ruse, scheme

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнарга
Харьяалахын тийнаргынW
Заахын тийнаргыгW
Өгөх орших тийнаргадW
Гарахын тийнаргаасW
Үйлдэхийн тийнаргаарW
Хамтрахын тийнаргатайW
Чиглэхийн тийнарга руу
Олон тооаргуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • арга сүвэгчлэх — ажлыг бүтээх арга эрэх

  • арга барах — а.хэцүү байдалд орох; б.уйтгарлах; в.итгэл түшиггүйдэж, гуньж гансрах, мухардах

  • арга саам хийх — ажил үйлд хойргошин, элдэв зүйлээр шалтаглан удаашруулах, хийлгүй өнгөрөөх

  • арга ядах — аргагүй болох, арга барагдах, мухардах

  • арга буюу — аргагүй

  • арга судлал — шинжлэх ухааны арга, шинжлэн судлах аргын тухай сургаал

  • арга зүй — а.ямар нэг зүйлийг хэрхэн хийх тухай онол үзлийн цогц; б.юмны ая эвийг сүвэгчлэн олох

  • заах арга зүй — хэрхэн зааж сургах тухай онол үзлийн цогц

  • судалгааны арга зүй — судалгаа шинжилгээний ажлыг хэрхэн гүйцэтгэх тухай олон үзлийн цогц

Хэлц үг

  • аргаа барах — яахаа ийхээ мэдэхээ болж, арга тасрах

    Бид энэ тоог бодож дийлэхээ больж, аргаа барахдаа л чамайг дуудлаа шүү дээ.

  • арга тасрах — яахаа мэдэхээ больж мухардах

    Хүлээж бай, арга тасрах яагаа ч үгүй байгаа шүү.

  • А

  • Э үсэг номын эх

  • Арга билиг ертөнцийн эх

  • Авсан өгснөөр болдоггүй

  • Арга зүйгээр болдог

  • Авьяас байвал

  • Арга олддог

  • Аж төрөхийн хэргийг

  • Арга зүйгээр гүйцэтгэдэг

  • Ажилд дургүй хүн

  • Арга саам хаймтгай

  • Айлчаар ирэгсэдэд бүү уурла

  • Арга сурагчдад бүү хорс

  • Алаар ирэгсдэд бүү уурла

  • Арга сургагчдад сая хорс

  • Амар боловч сэрэмжийг нь

  • Арга байвч хүчийг нь

  • Амар цагт амраглан ханилаад

  • Арга мухардахад зайлагч тэнэг

  • Амь мянган лан

  • Арга түмэн лан

  • Ар араа гарвал

  • Арга ухаан сурна

  • Арга алдахгүй бол

  • Барсыг айлгана

  • Арга алтаас эрхэм

  • Арга аяс нь бичгээр болдог

  • Ажлын гавьяа нь хөдөлмөрөөр болдог

  • Арга байвал арсланг барина

  • Зориг байвал барсыг барина

  • Арга байвал арслангийн бөгсөнд гараа хийнэ

  • Арга байвал сармагчны амнаас чавга булаана

  • Арга барагдвал

  • Амиа тавих

  • Арга билгийг эс ухвал

  • Алгандаа бичсэнийг тогтооход бэрх

  • Арга нь барагдаж

  • Чарга нь газартах

  • … болон өөр 28

Зүйр цэцэн үг

  • Арга байвал арслан барина

  • Зориг байвал барс барина

  • Ажлыг аргаар

  • Хэцүүг эвээр

  • Арга эв байвал сармагчны амнаас чавга булаана

  • А

  • Э үсг номын х

  • Арга билиг ертөнцийн эх

  • Арсланг аргаар барьдаг

  • Хүчээр барьдаггүй

  • Аргаа барахаар алгаа маажина

Хоршоо үг

  • арга ааль — эе зан

  • арга ааш — ая ааш

  • арга аврал — эе аврал

  • арга аядал — арга эв

  • арга аяс — эе аяс

  • арга бааш — бач бааш

  • арга барил — ажил хийх арга эв

  • арга дав — эв дав

  • арга дом — а.эм дом, засал; б.арга саам

  • арга зам — аливаа үйлийг бүтээх боломж, ур ухаан, эв дүй

  • арга засал — эм дом

  • арга мөр — зам мөр

  • арга маяг — аливаа зүйлийг хийх барил, загвар

  • арга мэх — а.арга заль; б.барилдах эрдэм чадал

  • арга саам — а.үйл явдал, ажил хэргийг удаашруулах, алдагдуулах элдэв шалтаг, цаг нөхцөөх байдал; б.ажил хэргийг хийж гүйцэтгэх боломж, сүйхээ

  • арга самбаа — ажил хэргийг хийж гүйцэтгэх арга ухаан, авхаалж

  • арга сүв — арга чарга

  • арга техник — ур чадвар

  • арга ухаан — юмыг хийх эв дүй, сэтгэх чадвар

  • арга хүчин — бодол ухаан

  • арга хэмжээ — а.ямар нэг зүйлийг биелүүлэхийн тулд хийх үйл ажил; б.зэмлэл шийтгэл

  • арга цөхрөл — а.арга мухардал; б.ажлыг биелүүлэх ухаанаа үл олох нь

  • арга чадал — эрдэм ухаан, чадал ухаан

  • арга чарга — арга ухаан, арга мэх

  • арга шид — ид шид

  • арга эв — ая зүй, эв дүй

  • арга явууллага — өөрийн үзэл бодол, ашиг сонирхлын үүднээс бусдыг ятгах заль мэх, үйл ажиллагаа

  • арга онол — тухайн ажлыг хийж гүйцэтгэх барил болон баримтлах сургаал, үзэл

  • арга билиг — эсрэгцэлдсэн хос юм, нарыг арга, сарыг билиг, халууныг арга, хүйтнийг билиг, эрийг арга, эмийг билиг гэх мэт

Товчилсон үг

  • ААХ — Авах Арга Хэмжээ

  • ААХД — Аюулгүйн Арга Хэмжээний Дүрэм

  • АССАЗТ — Авто Сургууль, Сургалт Арга Зүйн Төв

  • ЗАЭШЗ — Заах Арга, Эрдэм Шинжилгээний Зөвлөл

  • СААЗ — Судалгааны Ажлын Арга Зүй

  • САЗ — Сургалт, Арга Зүй

  • САЗТ — Сургалт, Арга Зүйн Төв

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *arga, compare Mangghuer ergha (“power, way”). Further possible cognates include Old Turkic 𐰺 (ar-, “to deceive”), Manchu ᠠᡵᠠᠮᠪᡳ (arambi, “to make”)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.