тахир

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

тэмдэг нэр

1.
Юмны огцом нугалаа гарч чигээ өөрчилсөн байдал, махир
2.
Юмны нугаларч тахийсан хэсэг

нэр үг

1.
замын тахиралдсан хэсгийн төв

Ойролцоо үг

муруй

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	тахир
Харьяалахын тийн	тахирын
Заахын тийн	тахирыг
Өгөх орших тийн	тахирд
Гарахын тийн	тахираас
Үйлдэхийн тийн	тахираар
Хамтрахын тийн	тахиртай
Чиглэхийн тийн	тахир луу
Олон тоо	тахрууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

тахир гудамж — мурий гудамж, нааш цааш тахиралдсан гудамж
тахир хөл — мурий хөл, майжиг хөл
тахир гол — а.мушгиран урсах гол; б.машины нэгэн сэлбэг
тахир сэлэм — шулуун бус бага зэрэг мурий хэлбэртэй сэлэм
тахир хүзүү — хөдөлгөөн өөрчилдөг тахир хүзүүт, сэжлүүрт механизмын нэг мөч
тахир хүзүүт механизм — хөдөлгөөний нэг хэлбэрийг нөгөө хэлбэрт хувиргадаг, үл хөдлөх тулгууртай нугасан холбоогоор холбогдсон тахир гол бүхий механизм

Хэлц үг

Тахир модоор юм хийхэд бэрх
Яхир хүнээр юм хийлгэхэд бэрх
Тахир модыг сүх залах
Яхир хүнийг олон засах

Зүйр цэцэн үг

Тахир модоор юм хийхэд бэрх
Яхир хүнээр хань хийхэд бэрх
Тахир модыг сүх залах
Яхир хүнийг үг залах

Хоршоо үг

бохир тахир — бохир тохир
мурий тахир — юмны нааш цааш хазайсан, шулуун бус байдал
тахир мухир — юмны дугуй мурий тогтоцтой, шулуун бус байдал
махир тахир — тахир мухир
татуу/тахир дутуу — ямар нэг эрхтний хөгжил дутуу, хөгжлийн бэрхшээлтэй
тахир/тахир тохир — юмны мурий, далиу байдал

Товчилсон үг

МТДИ — Монголын Тахир Дутуу Иргэд
МТДИБҮХ — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Байгууллагуудын Үндэсний Холбоо
МТДИН — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Нийгэмлэг
МТДИНҮХ — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Нийгэмлэгүүдийн Үндэсний Холбоо
МТДИТЗ — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Төв Зөвлөл
МТДИҮХ — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Үндэсний Холбоо
МТДИХ — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Холбоо
МТДИХХ — Монголын Тахир Дутуу Иргэдийн Хөдөлмөрийн Холбоо
МТДЭХ — Монголын Тахир Дутуу Эмэгтэйчүүдийн Холбоо
ТДИ — Тахир Дутуу Иргэд
ТДИБҮХ — Тахир Дутуу Иргэдийн Байгууллагуудын Үндэсний Холбоо
ТДИМССЗҮТ — Тахир Дутуу Иргэдийн Мэргэжлийн Сургалт, Сэргээн Засалтын Үндэсний Төв

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.