Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хадах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Хадаас зэрэг зүйлийг цохин шааж бэхлэх; мод хадах (мод бэхлэх), банз хадах (банз бэхлэх), гутал хадах (гутлын ул бэхлэх
  2. 2.
    шилжсэн утгаТээглэж үлдэх, шааж хоцрох; хоолойд яс хадах (хоолойд яс тээглэх
  3. 3.
    шилжсэн утгаОёж бэхлэх; бүч хадах (бүч оёж бэхлэх), товч хадах (товч оёж торгоох
  4. 4.
    шилжсэн утгаБичсэн үсгийн хажууд орчуулж бичих; орчуулга хадах (орчуулан ард нь хадаж өгөх), үгчлэн хадах (үг нэг бүрчлэн ард нь орчуулж бичих
  5. 5.
    шилжсэн утгаСэтгэл санаанд мөнхрөх
  6. 6.
    шилжсэн утгаЯлтан хүнийг цээрлүүлэн алах хуучны нэгэн арга.
IIүйл үг
  1. 1.
    Өвс зэргийг хадуур болон бусад техник хэрэгсэл ашиглан хяргах, огтлох
IIIүйл үг
  1. 1.
    Цуурайтах, хийсэх, дэгдэх
IVүйл үг
  1. 1.
    Малын мах эвдэх

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto drive in (nails)
  • үйл үгto cut down, to mow, to harvest

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хадах
Одоо ирээдүй цаг (-на)хадна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хадлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хадав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хаджээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хадсан
Хэвшсэн нэр (-даг)хаддаг
Холбох нөхцөл (-ж)хадаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хадаад
Болзох нөхцөл (-вал)хадвал
Хүсэх (-маар)хадмаар
Захирах (-аарай)хадаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хадахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • санаанд хадах — санаанаас үл гарах, огт үл мартагдах

  • өвс хадах — өвс хадуураар хяргах

  • тариа хадах — тариа хураах

  • дуу хадах — дуу цуурайтах

  • манан хадах — манан дэгдэх

  • тоос хадах — тоос гарах, тоос босох, тоос дэгдэх

  • өвчүү хадах — өвчүүг хавирганаас салгаж авах

  • хавирга хадах — хавирганы толгойг сээрнээс нь салгах

Товчилсон үг

  • ӨХМС — Өвс Хадах Машинт Станц

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *kada-, compare Buryat хадаха (xadaxa), Kalmyk хадх (xadx).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.