хонго

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Гуяны арын зузаан махтай хэсэг

Ойролцоо үг

хондлой өгзөг бөгс

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хонго
Харьяалахын тийн	хонгоны
Заахын тийн	—
Өгөх орших тийн	хонгод
Гарахын тийн	хонгоноос
Үйлдэхийн тийн	—
Хамтрахын тийн	хонготой
Чиглэхийн тийн	хонго руу
Олон тоо	хонгонууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хонгоны хар мах — гуяны зузаан хар мах
хонгоны шөрмөс татах — гуяны шөрмөс татах
хонгыг нь ухах — хуучир. - анз банзаар жанчих
хонгыг нь шулах — а.амьтны хонгоны махыг шулж авах; б.шилж. хонжих, шулах; в.шилж. зодох
хонго шаант — хонт шаант

Хэлц үг

хонго нь загатнах — бага хүүхэд үймүүлэх, сахилгатүйтэх, шийтгүүлэх хэрэг хийх
хонго нь загатнахаар хааныгаа хараах — ял шийтгэх авах хэрэг хийх
Адуун дээрээ очоод юу болсныг мэдээд “хонго нь загатнахаар хааныгаа хараав” гэгч болж байна уу … гээд хүйтэн инээмсэглэв (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
хонгоны мах хорсох — зодуулах
Да Шин, Гүйгээс хойшлуулахыг гуйхаар очиж, учраа гаргавал, нэг омогтой хятад “чи өгөхгүй бол хонгоны мах чинь хорсоно шүү!“ гэж хэлээд дооглон инээхэд нь уур нь хүрээд, түүнийг хоёр цохиод “Монголоос идэж ханадаггүй, мангас гэдэс чинь хагарна” хэмээн... (Ч.Лодойдамба, Алтайд).

Зүйр цэцэн үг

Хонго нь загатнахаар хааныгаа хараах

Хоршоо үг

хонго борви — хонгоны хэсэг
хонго хас — хүн, амьтны гуяны дотор болон арын зузаан мах

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.