Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хэт

нэр үгтэмдэг нэрдайвар үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Ган суулгасан саран сүхний хэлбэртэй төмөр дээр уул, цахиур агуулах зориулалт бүхий ширэн сав хадаж, сэнж оосор гаргасан, гал ноцоох хэрэглэл ба үүгээр гал асаах гаанс ноцоох зэрэгт ашиглана
IIтэмдэг нэр
  1. 1.
    Хэтэрхий, дэндүү, давуу
IIIнэр үг
  1. 1.
    Алс ирээдүй; хэтдээ (алсдаа, яваандаа, хожим), хэтийн бодол/хэтийн санаа (алс ирээдүйг санагалзан бодох санаа бодол), хэтийн зам (холын зам), хэтийн хараа (алсын бодол санаа), алс хэт хорш. (хожим хойно, ирээдүйд), хэтээ мэдэхгүй ноён явахаар, хэмжээгээ мэдэх боол явсан нь дээр зүйр
  2. 2.
    Уг, уул, язгуур

Ойролцоо үг

догшинхатууширүүнхэтэрхийхэмээс хэтэрсэндэндүү

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхэт
Харьяалахын тийнхэтийн
Заахын тийнхэтийг
Өгөх орших тийнхэтэд
Гарахын тийнхэтээс
Үйлдэхийн тийнхэтээр
Хамтрахын тийнхэттэй
Чиглэхийн тийнхэт рүү
Олон тоохэтүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хэт цахих — хэт хавирах

  • хэт цохих — хэт цахих

  • хэт хавирах — уулыг цахиурт наалдуулан барьж, хэтийг хавиран гал гаргаж ноцоох

  • хэтний гэр — хэтний улавч

  • хэтний дэл — саран сүхний хэлбэр бүхий гантай төмөр

  • хэтний тээг — хэтний оосрын үзүүрт дүүжилж, хэтийг бүсэнд хавчуулахад тээглүүлдэг хэрэгсэл

  • хэтний улавч — хэтний улыг бэхлэн хадсан бөгөөд уул өвс болон цахиурыг агуулах бяцхан сав

  • хэтний уул — а.хэт цахиж гар гаргахад хэрэглэдэг уул өвс; б.хэтний цахих хэсгийн саран сүх мэт хэлбэртэй гант төмөр

  • хэтний хараа — хэтний ул төмрийг улавчинд хавчуулан хажлага болгон хадах төмөр, мөнгө зэрэг

  • хэт завших — хэтэрхий мөлжих, тонох

  • хэт исэл — хими. - бодосын исэлдэх хамгийн дээд хэмжээ

  • устөрөгчийн хэт исэл — устөрөгчийн хамгийн их исэлдсэн хэмжээ

  • хэт муу — дэндүү муу

  • хэт өндөр хүчдэл — цахил. - хорин хоёр түмэн вольтоос дээших хүчдэл

  • хэт үнэлэх — сайн талыг нь хэтэрхий дөвийлгөх

  • хэт яарах — дэндүү яарах, ихэд шуурхайлах

  • хэт нутаг — уг нутаг

Хэлц үг

  • Хэлэмгий үг хүүдэгт буй

  • Хэт хутга ташаанд буй

  • Хэт нутаг хаана вэ

  • Хэрэг зориг хэнд вэ

  • Унаган нутаг хаана вэ

  • Учир зориг хэнд вэ

  • Хэт хутга ишиндээ муу

  • Хэдэр зан биедээ муу

  • Хэрүүлч хүн гэртээ муу

  • Хэт хутгаа солилцож

  • Хэв ёсоо ололцох

Зүйр цэцэн үг

  • Хээрийн хүн хээгүй

  • Хэтний галд утаагүй

  • Хэт хутгаа солилцож хэв ёсоо ололцох

  • Хэтээ мэдэхгүй ноён явахаар

  • Хэмжээгээ мэдэх боол явсан нь дээр

Хоршоо үг

  • хэт бэл — гал ноцоох хэрэглүүр

  • хэт хутга — гал ноцоож асаах хэрэгсэл болон юм огтлох ирт зэвсэг

  • хэт цахиур — гал гаргах хэрэглэл

  • алс хэт — хожим хойно, ирээдүйд

Товчилсон үг

  • ХБД — Хэт Богино Долгион

  • ХЯТ — Хэт Ягаан Туяа

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.