Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

эзэн

нэр үг[e̝.t͜sɘ̝̆ŋ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠡᠵᠡᠨ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Ямар нэгэн юмыг бүрэн эрхтэйгээр эзэмших эрхийг эдэлсэн хүн

Ойролцоо үг

хаанванэзэн хаантээгчхөдөлгөгч хүчноёнялагчэзэмшигч

Англи утга

  • нэр үгmaster, lord; host; owner, proprietor

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнэзэн
Харьяалахын тийнэзнийW
Заахын тийнэзнийгW
Өгөх орших тийнэзэндW
Гарахын тийнэзнээсW
Үйлдэхийн тийнэзнээрW
Хамтрахын тийнэзэнтэйW
Чиглэхийн тийнэзэн рүү
Олон тооэзэдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гэрийн эзэн — айл гэрийн тэргүүн, толгойлогч

  • үйлдвэрийн эзэн — төрөл бүрийн бүтээгдэхүүнийг хийж, борлуулдаг том салбарын удирдагч

  • газрын эзэн — түүх. - феодалын байгуулал, хамжлага бүхий нийгмийн газар эзэмшигч хүн

  • богд эзэн — түүх. - шашин төрийг хослон барьсан хүний гуншин

  • эзэн суух — а.жинхэнэ эзэн хүний байдлаар хандах, эзэн нь болж бүхнийг мэдэх; б.хүний юмыг өөрийн болгох; в.хаан ширээнд суух

  • эзэн хаан — түүх. - хаант засагтай орны тэргүүн

  • эзэн эшгүй — а.хариуцах тодорхой эзэнгүй, эзэн нь үл мэдэгдэх; б.нотлох эш баримтгүй

Хэлц үг

  • үхлийн эзэн — үхлийн шалтгаан, үхэлд хүргэсэн зүйл

  • хоолны эзэн — а.хүүхэн хэл; б.ажил хөдөлмөр хийх чадваргүй; в.залхуу, хойрго

  • эзэн нь авах — хулгай авах

  • эзэн нь таних — хулгай авах

    Юм гарсныхаа хэрээр ордог юм. Гарах ёстой гарз байлгүй, эзнээ таньжээ л гэж бодоод тайвшир.

  • эзэнгүй газар, өмдгүй хаан — өчүүхэн эрхэндээ үзүүргүй эрдэн жолоо зудаггүй аашлахыг ад үзсэн егөөдөл

    Чи л хүнээс илүү тэр тогтоолыг мэднэ. Чи чухам нэг эзэнгүй газар, өмдгүй хаан сууж аашилж байна (Төмөрбагана, Малчдын үрс).

    Гээн! Эзэнгүй газар, өмдгүй хаан гэж хирээ мэдэхгүй аашилж байхыг нь үз. Энэ луйварчны... (Т.Өргөн, Хөхүүргийн дэргэд).

  • Илжиг нь шавартвал

  • Эзэн нь сандардаг

  • Илжиг үхэхэд нохой үхэх

  • Эзэн үхэхэд боол үхэх

  • Ихэд дарлага байтугай

  • Бурханд ч дарлагатай

  • Энгийн хүнд сургаал байтугай

  • Эзэн хаанд ч ёстой

  • Морь нь зогсвол

  • Эзэн нь явган

  • Морь ядарвал

  • Эвдрэх юманд

  • Эзэн үгүй

  • Эд бэхлэг

  • Эзэн хэврэг

  • Эд нь хэврэг

  • Эзэн нь мөнх

  • Эзэн дуудвал очих ёстой

  • Эрлэг дуудвал мажийх ёстой

  • Эзэн дүүрэн

  • Морь жороо

  • Эзэн муут мал зуд болоход сүйрдэг

  • Эрэг муут ус үер болоход хальдаг

  • Эзэн муутын хороо хүйтэн

  • Ээж муутын хоол хүйтэн

  • Эзэн нь амарвал

  • Морь нь амарна

  • Эзэн нь ирэв үү

  • Хазгай барив уу?

  • Эзэн нь сайдаа зардаг

  • Эцэг нь хүүгээ зардаг

  • Эзэн нь хичээвэл

  • Заяа нь хичээнэ

  • Аз нь хичээдэг

  • Эзэн нь эдээ таньдаг

  • … болон өөр 36

Зүйр цэцэн үг

  • Эзний алба ээлжтэй

  • Хааны алба халаатай

  • Эзэн дуудвал очих ёстой

  • Эрлэг дуудвал мажийх ёстой

  • Эзэн хичээвэл заяа хичээнэ

  • Хэлсэн үгэндээ эзэн болж

  • Идсэн хоолондоо сав болох

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠡᠵᠡᠨ (eǰen), from Middle Mongol ᠡᠵᠡᠨ (eǰen), from Proto-Mongolic *eǰen, from Proto-Turkic *idi.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.