гавал

нэр үгтэмдэг нэр/ɢawəɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ

Тайлбар

нэр үг

1.
биезүй. Хүн, нугалмайтан амьтны толгойн ясны уураг тархи агуулсан хэсэг
2.
шилжсэн утгаТолгой сайтай, ухаантай

Ойролцоо үг

толгойлогч тэргүүн толгой толгойтой ухаантай толгойн яс

Англи утга

нэр үгskull

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	гавал
Харьяалахын тийн	гавлын
Заахын тийн	гавлыг
Өгөх орших тийн	гавалд
Гарахын тийн	гавлаас
Үйлдэхийн тийн	гавлаар
Хамтрахын тийн	гавалтай
Чиглэхийн тийн	гавал луу
Олон тоо	гавлууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

гавлын хөндий — гавал доторх зай
гавлын яс — толгойн яс
гавал аяга — хүний гавлын ясаар хийсэн аяга
гавал эрих — зуун найман хүний толгойн яснаас нэг нэг бөөрөнхий яс авч хийсэн тарни урихад хэрэглэх эрих
гавал ес — есөн нүхтэй даалуу
гавал сор — шашин. - бүтэн нойтон толгойг муу зайгаар дүүргээд сор болгон хаях нь
гавал хүүхэд — толгой сайтай, ухаантай хүүхэд; #тех. Машин техникийн эд ангийн таг, хавхаг

Хэлц үг

Гавал хагаравч малгайдаа
Гар хугаравч ханцуйдаа
Гар их хүний зарлага их
Гавал их хүний малгай их

Зүйр цэцэн үг

Гавал хагаравч малгай дотроо
Гар хуавч ханцуй дотроо

Үгийн гарал

From Classical Mongolian ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ (ɣabala), from Middle Mongol [Term?] (attested in a fragment found in Turfan), borrowed from Sanskrit कपाल (kapāla). Perhaps via Tibetan ཀ་པ་ལ (ka pa la).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.