Үндсэн хэсэг рүү шилжих

нүүх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Нэг нутгаас нөгөөд шилжин буухаар нүүдэл хийх
  2. 2.
    Асгарсан шин­гэн зүйл улам газар авах
  3. 3.
    Гэмтсэн хумс аажмаар солигдон унах
  4. 4.
    Шатар, даам, буга зэрэг тоглоомоор наадах
  5. 5.
    Үүл сал­хинд туугдан явах.

Ойролцоо үг

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)нүүх
Одоо ирээдүй цаг (-на)нүүнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)нүүлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)нүүв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)нүүжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)нүүсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)нүүдэг
Холбох нөхцөл (-ж)нүүж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)нүүгээд
Болзох нөхцөл (-вал)нүүвэл
Хүсэх (-маар)нүүмээр
Захирах (-аарай)нүүгээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)нүүхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • нүүж буух — нутаг сольж буух

  • зуслангаас нүүх — намар болж зуслангаасаа шилжин намар­жаандаа буухаар нүүдэл хийх

  • өвөл­жөөнөөс нүүх — урин цаг болж хавар­жаандаа буухаар нүүдэл хийх

  • дүрвэн нүүх — ямар нэгэн зүйлээс зугатан өөр газар суурьших

  • сэлгэж нүүх — нутаг солин буух

  • нүүн суурьших — өөр газар шилжин амьдрах

  • бэх нүүх — бэх асгарсан хэсгээсээ баалан улам тэлэх

  • хумс нүүх — гэмтсэн хумсны оронд эрүүл хумс ургах

  • шатар нүүх — шатар тоглох

  • морио нүүх — шатар зэргээр тоглохдоо морио хөдөлгөх

Хэлц үг

  • хүрээ нүүхийн төлөө хоёр чавганц хэрэлдэх — өөрт хамааралгүй зүйлийн төлөө маргалдах

  • Нүүх айлд унтахаар

  • Нүхэнд хоно

  • Нүүх гээд түлээ түлэхгүй

  • Нөхөр гээд үгээ хэлэхгүй

  • Нүүх одон олон боловч

  • Нарны гэрэл хааж чаддаггүй

  • Нүүх үүл намрын шүүдэр түргэн

Зүйр цэцэн үг

  • Нүүхийн өмнө нутгаа сонго

  • Буухын өмнө бэлчээрээ шинж

Хоршоо үг

  • нүүх суух — нутаг сэлгэн буух

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.