Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хорвоо

нэр үг/xɔrwɔ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Дэлхий ертөнц, орчлон ертөнц
  2. 2.
    Хүний ертөнц, хүний нийгэм
  3. 3.
    амьд хүмүүсийн оршин байх ертөнц

Ойролцоо үг

ертөнцдэлхий

Англи утга

  • нэр үгEarth

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхорвоо
Харьяалахын тийнхорвоогийн
Заахын тийнхорвоог
Өгөх орших тийнхорвоод
Гарахын тийнхорвоогоос
Үйлдэхийн тийнхорвоогоор
Хамтрахын тийнхорвоотой
Чиглэхийн тийнхорвоо руу
Олон тоохорвоогууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хорвоод хосгүй — хүн ба юмны олноос цойлсон, гоцлосон нь

  • хорвоод явах нас нь хоногийн төдий болох — хариугүй үхэх дөхөх

  • энэрэлгүй хорвоо — яаж ч болдоггүй, өршөөлгүй хорвоо

Хэлц үг

  • өнгөрсөн хорвоо — бүтэхгүй болсон, бүтэхээсээ нэгэнт өнгөрсөн ажил хэрэг

  • хорвоо өнгөрөх/хорвоо нөгчих — хүний нэг насны амьдрал дуусах

  • хорвоо өнгөрөх/нөгчих — хүний нэг насны амьдрал дуусах

    Буцаад явчхаар нь за энэ бид хоёрын хорвоо өнгөрлөө гэж би бодов. Сар шахуу хугацаа өнгөрөөд байтал түүнээс минь нэг томоо дугтуйтай захиа ирэв (Б.Бааст, Хаш аяга).

  • хорвоо дуусах — үхэх

    Айж ичиж явсаар алагхан хорвоо дуусах нь ээ.

  • хорвоод хосгүй — хүн юмны олноос ондоо, онцгой, орчлонд үгүй гоц

    Данзан, өндөр Жанрайсэгийн дуганыг ширтэн явахдаа дотор нь наян тохой өндөр, ёстой орчлон хорвоод хосгүй сайхан алтан Жанрайсэг бурхан байдаг гэж сонссоноо санан түүнд одоо мөргөх гэж яваадаа баярлана (Д.Намдаг, Цаг төрийн үймээн).

  • хорвоогийн шороо хөдөлгөх — амьд явах

    Дэлхийн оршин суугч бүр өөрийн гэсэн хувь тавилантай, хорвоод шороо хөдөлгөх хугацаатай.

  • ↑ өнгөрсөн хорвоо

  • Алтан дэлхий атирсан биш

  • Хорвоо дэлхий хумирсан биш

  • Хоолны дараа зуун алхам алхвал

  • Хорвоо ертөнцөд ерэн ес насална

  • Хорвоо арвин гээд хоёр зуу насалсангүй

  • Хоолой урт гээд олс дээс залгидаггүй

  • Хорвоо гэдэг өргөн

  • Хотол гэдэг олон

  • Хурмаст тэнгэр бүрхэгтэй

  • тунгалагтай

  • Хорвоо дэлхий самуунтай

  • тайвантай

Зүйр цэцэн үг

  • Хорвоо арвин гээд хоёр зуу насладаггүй

  • Хоолой урт гээд олс дээс залгидаггүй

  • Хорвоогүй хүн байхгүй

  • Хормойгүй дээл байхгүй

Хоршоо үг

  • ертөнц/орчлон хорвоо — бидний амьдарч буй дэлхий ертөнц

  • хорвоо дэлхий — бидний амьдарч буй гараг ертөнц

  • сансар хорвоо — дэлхийн бөмбөрцөг хийгээд бусад одон гарагсийг багтаасан хязгааргүй огторгуй

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.