Үндсэн хэсэг рүү шилжих

чирэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠴᠢᠷᠬᠦ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Юмыг өргөлгүйгээр гулдарч чангаах, татах
  2. 2.
    шилжсэн утгаБусдын үйл хэрэгт төвөг, дарамт учруулах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto drag

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)чирэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)чирнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)чирлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)чирэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)чирчээ
Үйлдсэн нэр (-сан)чирсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)чирдэг
Холбох нөхцөл (-ж)чирч
Урьдчилах нөхцөл (-аад)чирээд
Болзох нөхцөл (-вал)чирвэл
Хүсэх (-маар)чирмээр
Захирах (-аарай)чирээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)чирэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • чирч гулдрах — юмыг чангаан татах

  • чирч явах — овор ихтэй хүнд зүйлийг гулдарч явах

  • мод чирэх — мод гулдарч чангаах

  • гай чирэх — бусдад зовлон авчрах

  • төвөг чирэх — төвөг удах, төвөг учруулах

Хэлц үг

  • сүүжээ чирэх — эцэж цуцсан амьтны явах

  • танхаг чирэх — гуйлга гуйн явах, ядуурах

  • хормойгоо чирэх — урагшгүй, унхиагүй

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *cir- (reconstruction uncertain), compare Daur shorgw, East Yugur cirgha.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.