Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

удирдах

үйл үгнэр үг[ʊ̈.tɪr.təχ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Хойноосоо дагуулах
  2. 2.
    Тэргүүлэх, толгойлох, жолоодох
IIүйл үг
  1. 1.
    удирдах чулуужмаг эрдэс. (харьцангуй богино хугацаанд хувьсан хөгжиж байгаад мөхсөн, хурдас чулуулгийн нас тогтооход найдвартай тулгуур болж чаддаг амьтан, ургамлын чулуужсан үлдэц).

Ойролцоо үг

хариуцахудирдлагабизнесийн удирдлагаэрхлэлтэрхлэхжолоодохдагуулахчирэхтүрэхтэргүүлэххөтлөхманлайлахзахирах

Англи утга

  • үйл үгto manage, to control; to lead, to guide

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)удирдах
Одоо ирээдүй цаг (-на)удирдана
Өнгөрсөн цаг (-лаа)удирдлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)удирдав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)удирджээ
Үйлдсэн нэр (-сан)удирдсан
Хэвшсэн нэр (-даг)удирддаг
Холбох нөхцөл (-ж)удирдаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)удирдаад
Болзох нөхцөл (-вал)удирдвал
Хүсэх (-маар)удирдмаар
Захирах (-аарай)удирдаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)удирдахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • газарч удирдан явав — газарч хойноосоо дагуулан явав

  • эрдмийн замд удирдах — эрдмийн замд дагуулан явах, заан авч явах

  • удирдах ажил — бусдыг жолоодон заах ажил

  • удирдах албан тушаалтан — албан байгууллагын эрх бүхий хүн

  • удирдах газар — удирдан чиглүүлж заавар зөвлөгөө өгөх газар, удирдлага байрлах газар

  • удирдах зөвлөл — тухайн албан байгууллага, хувь нийлүүлсэн компани, сургуулийн тодорхой асуудлыг шийдвэрлэх үүрэг бүхий хэсэг

  • удирдах хүмүүс — а.жолоодон залж явах хүмүүс; б.албан байгууллагын эрх бүхий хүмүүс

  • удирдах хүч — тэргүүлэн жолоодох хүч; удирдах боловсон хүчин

  • удирдан жолоодох — тэргүүлэн авч явах, заан чиглүүлэн авч явах

  • удирдах ухаан — аливаа улс орны нийгэм, улс төр, соёл аж ахуйн бүх салбарыг шинжлэх ухааны үндэстэй зохион байгуулах арга

Хоршоо үг

  • удирдах жолоодох — ажил хэргийг нь заан чиглүүлэх, бусдыг манлайлан дагуулах

Товчилсон үг

  • АААТУГ — Ардын Армийн Ар Талыг Удирдах Газар

  • АААУГ — Армийн Арын Албыг Удирдах Газар

  • ААТУБ — Армийн Ар Талын Удирдах Байр

  • ААТУГ — Армийн Ар Талын Удирдах Газар

  • ААУБ — Ардын Армийн Удирдах Байр

  • ААУГ — Аж Ахуйг Удирдах Газар

  • ААУГХХ — Арын Албыг Удирдах Газрын Хүнсний Хэлтэс

  • АБУГ — Ардын Боловсролын Удирдах Газар

  • АТУБ — Ар Талыг Удирдах Байр

  • АТУГ — Авто Тээврийг Удирдах Газар

  • АТУЕГ — Ар Талыг Удирдах Ерөнхий Газар

  • АУБ — Армийн Удирдах Байр

  • АҮУГ — Аж Үйлдвэрийг Удирдах Газар

  • БМҮУЕГ — Барилгын Материалын Үйлдвэрийг Удирдах Ерөнхий Газар

  • БНУГ — Бүс Нутгийг Удирдах Газар

  • БУГ — Боловсролыг Удирдах Газар

  • БЦААУГ — Бүх Цэргийн Арын Албыг Удирдах Газар

  • БЦУГ — Барилгын Цэргийн Удирдах Газар

  • БЦУЕГ — Барилгын Цэргийн Удирдах Ерөнхий Газар

  • ДЦУЕГ — Дотоодын Цэргийн Удирдах Ерөнхий Газар

  • ЗХАТУГ — Зэвсэгт Хүчний Ар Талыг Удирдах Газар

  • ЗХБУГ — Засан Хүмүүжүүлэх Байгууллагуудыг Удирдах Газар

  • ЗХГУГ — Засан Хүмүүжүүлэх Газрыг Удирдах Газар

  • ЗХХБУГ — Засан Хүмүүжүүлэх Хөдөлмөрийн Байгууллагыг Удирдах Газар

  • ИАТУГ — Иргэний Агаарын Тээврийг Удирдах Газар

  • ИАТУЕГ — Иргэний Агаарын Тээврийг Удирдах Ерөнхий Газар

  • ИНУГ — Иргэний Нисэхийн Удирдах Газар

  • ИНУЕГ — Иргэний Нисэхийн Удирдах Ерөнхий Газар

  • ИУЗ — Итгэмжлэгдсэн Удирдах Зөвлөл

  • МААААУГ — Монгол Ардын Армийн Арын Албыг Удирдах Газар

  • МАААТУГ — Монгол Ардын Армийн Ар Талыг Удирдах Газар

  • МЗБАУГ — Монголын Зохион Байгуулалттай Ажилчдын Удирдах Газар

  • МИАТУГ — Монголын Иргэний Агаарын Тээврийг Удирдах Газар

  • МИАТУЕГ — Монголын Иргэний Агаарын Тээврийг Удирдах Ерөнхий Газар

  • МТХУГ — Материал, Техникийн Хангамжийн Удирдах Газар

  • МУГ — Музей Удирдах Газар

  • МУХАУГ — Монгол Улсын Хорих Ангиудыг Удирдах Газар

  • МХЭХХТХУЗ — Монголын Худалдаа, Эд Хэрэглэгчдийн Хоршооллын Төв Холбооны Удирдах Зөвлөл

  • МХЭХХТХУЗХ — Монголын Худалдаа, Эд Хэрэглэгчдийн Хоршооллын Төв Холбооны Удирдах Зөвлөлийн Хурал

  • МЭХУЗ — Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны Удирдах Зөвлөл

  • … болон өөр 39

Үгийн гарал

From *udurid-, equivalent to Proto-Mongolic *udu- (“to follow”) + -рь (-rʹ) (“sequence”) + -дах (-dax) (“to guide a sequence (retinue), to manage”). Compare Kalmyk удр татх (udr tatx, “to lead”, literally “to pull a sequence”), Ordos ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠬᠤ (uduridqu, “to take the initiative in doing something”). As for *udu- itself, it is likely a borrowing from Proto-Turkic *ūð- (“to follow”), compare Turkish uymak.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.