Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хаах

үйл үгнэр үг/ˈxaːx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠭᠠᠬᠤ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Хаалга, цонх, шүүгээ савны амсар зэргийг дарж битүүлэх
  2. 2.
    Дэлгэсэн ном бичгийн хуудсыг нийлүүлж хураах
  3. 3.
    Явах, хөдлөх, урсах хөдөлгөөнийг зогсоох
  4. 4.
    Халхлах
  5. 5.
    Үйл ажиллагааг төгсгөх
  6. 6.
    шилжсэн утгаХавчих, гадуурхах
  7. 7.
    шилжсэн утгаЮмыг ор нэрийн төдий гүйцэтгэх
  8. 8.
    шилжсэн утгаНуух
IIүйл үг
  1. 1.
    Албан үүрэг гүйцэтгэх

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto close, block, obstruct

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хаах
Одоо ирээдүй цаг (-на)хаана
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хаалаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хаав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хаажээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хаасан
Хэвшсэн нэр (-даг)хаадаг
Холбох нөхцөл (-ж)хааж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хаагаад
Болзох нөхцөл (-вал)хаавал
Хүсэх (-маар)хаамаар
Захирах (-аарай)хаагаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хаахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хонгил хаах — а.хонгилыг битүүлэх, бөглөх; б.хонгилд тээг тавьж хүн орохыг хориглох

  • номоо хаах — номоо хуудсыг нь хавсран хураах

  • гарц хаах — гарц бөглөх, гарц боох

  • зам хаах — замд хөндөлсөх, замд саад болох

  • ус хаах — ус урсахыг болиулах

  • жавар хаах — жавар нөмөрлөх, жавраас хамгаалах

  • салхи хаах — салхинаас нөмөрлөх

  • хурал хаах — хуралдааныг төгсгөх

  • алба хаах — албан үүрэг гүйцэтгэх

  • цэргийн алба хаах — цэрэг. - цэргийн хугацаат албыг гүйцээх

Хэлц үг

  • ам хаах — юмыг хийсэн нэр зүүж ам таглах

Хоршоо үг

  • хаах боох — а.юмыг чөлөөтэй нэвтрүүлэхгүйн тулд хаалт боолт барих; б.шилж. хавчих, гадуурхах

  • нуух хаах — ямар нэг зүйлийг бусдад үзүүлж харуулахыг хүсэхгүй байх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *kaxa-. Probably related with Proto-Turkic *kapa-, compare Turkish kapamak.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.