Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хамгаалах

үйл үгнэр үгтэмдэг нэр/ˈxamkaːɮax/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Учирч болох элдэв аюул осолоос сэргийлэн хөнөөл учруулахгүйн төлөө сахин харгалзах
  2. 2.
    Өвчин хүрэхээс сэргийлэх
  3. 3.
    Хайрлаж ариглах, гамнах
  4. 4.
    шилжсэн утгаӨмөөрөх, хаацайлах
  5. 5.
    шилжсэн утгаЭрдмийн зэрэг цол хүртэх

Ойролцоо үг

аюулгүй хүргэххаруулбараа болохдагалдагчбараа бологчхамгаалалтхамтран явахсаадгүй хүргэххамт явахдаган явахсахин хамгаалахтийм байх-тай байхөмгөөлөлбатлан хамгаалахсахихманаххарахбаттай хэлэхбатлахзүтгэхбүрэн бүтэн байдлыг нь сахин хамгаалахарчлаххарж хандахөмгөөлөх

Англи утга

  • үйл үгto defend

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хамгаалах
Одоо ирээдүй цаг (-на)хамгаална
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хамгааллаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хамгаалав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хамгаалжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хамгаалсан
Хэвшсэн нэр (-даг)хамгаалдаг
Холбох нөхцөл (-ж)хамгаалж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хамгаалаад
Болзох нөхцөл (-вал)хамгаалбал
Хүсэх (-маар)хамгаалмаар
Захирах (-аарай)хамгаалаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хамгаалахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • дайснаас хамгаалах — дайснаас сэргийлэх

  • эх орноо хамгаалах — эх орныхоо аюулгүй байдлыг сахин харгалзах

  • амгаалах төхөөрөг — дайны үед хүн ам, удирдах байгууллага, холбооны зангилаа бусад чухал объектыг хамгаалахад зориулсан хоргодох байр, нуувч, далдлалт

  • хамгаалах цул — ашигт малтмалын ордыг ашиглах явцад бэхэлгээний зориулалтаар хөндөлгүй үлдээсэн уулын цулын нэгэн хэсэг

  • хамгаалах бээлий — гараа гэмтэж бэртэ-хээс сэргийлсэн бээлий

  • эрүүл мэндээ хамгаалах — эрүүл мэндээ сайтар анхаарч арчлах

  • байгаль орчноо хамгаалах — байгалийн элдэв баялаг, ан амьтан болон агаар усаа хайрлах гамнах

  • хамгаалан бататгах — хаацайлах, хөндүүлэхгүй байх

  • хамгаалан тохинуулах — хаацайлан тайван болгох

  • эрхээ хамгаалах — хуулиар олгосон эрхээ эдлэхээр тэмцэх

  • эрх чөлөөгөө хамгаалах — эрх чөлөөт байдлыг зөрчсөн алив үзэгдлийн эсрэг тэмцэх

  • эх нялхасыг хамгаалах — а.эх нялхасыг эрүүл мэндийг анхаарах, халамжлах; б.эх нялхасыг бусдын халдлагаас хаацайлах

  • эрдмийн зэрэг хамгаалах — эрдмийн зэрэг горилсон бүтээлээ хамгаалж хүссэн зэрэг цолоо авах

Хоршоо үг

  • хайрлах хамгаалах — ариглах, осол аюулаас сэргийлэн сахих

  • өмгөөлөх хамгаалах — хаацайлах

Товчилсон үг

  • ААХХ — Ан Амьтныг Хамгаалах Хөдөлгөөн

  • АБХА — Аюулгүй Батлан Хамгаалах Академи

  • АДХА — Агаарын Довтолгооноос Хамгаалах Анги

  • АДХЦ — Агаарын Довтолгооноос Хамгаалах Цэрэг

  • АДХЦК — Агаарын Довтолгооноос Хамгаалах Цэргийн Командлал

  • АДЭХЦ — Агаарын Довтолгооноос Эсэргүүцэн Хамгаалах Цэрэг

  • АУЭЗХЗ — Анагаах Ухааны Эрдмийн Зэрэг Хамгаалах Зөвлөл

  • АХБ — Аюулаас Хамгаалах Байгууллага

  • АХГ — Агаараас Хамгаалах Газар

  • АХЕГ — Аюулаас Хамгаалах Ерөнхий Газар

  • АХҮЗ — Аюулаас Хамгаалах Үндэсний Зөвлөл

  • АХХ — Аюулаас Хамгаалах Хороо

  • АХЯ — Аюулаас Хамгаалах Яам

  • АЭХХ — Ажилгүйчүүдийн Эрхийг Хамгаалах Хороо

  • БДЭХБ — Бүх Дэлхийн Эрүүлийг Хамгаалах Байгууллага

  • БОХА — Байгаль Орчныг Хамгаалах Алба

  • БОХБХ — Байгаль Орчныг Хамгаалах Байнгын Хороо

  • БОХГ — Байгаль Орчныг Хамгаалах Газар

  • БОХН — Байгаль Орчныг Хамгаалах Нийгэмлэг

  • БОХУХ — Байгаль Орчныг Хамгаалах Улсын Хороо

  • БОХХ — Байгаль Орчныг Хамгаалах Холбоо

  • БОХЯ — Байгаль Орчныг Хамгаалах Яам

  • БХА — Батлан Хамгаалах Асуудал

  • БХБК — Байгаль Хамгаалах Байнгын Комисс

  • БХБСТ — Батлан Хамгаалах Бодлого Судлалын Төв

  • БХЗ — Батлан Хамгаалах Зөвлөл

  • БХН — Батлан Хамгаалах Нийгэмлэг

  • БХОУХ — Байгаль Хамгаалах Олон Улсын Холбоо

  • БХС — Батлан Хамгаалах Стратеги

  • БХСХ — Батлан Хамгаалах Стратегийн Хүрээлэн

  • БХУА — Батлан Хамгаалах Удирдлагын Академи

  • БХХ — Батлан Хамгаалах Хороо

  • БХХА — Батлан Хамгаалах Хяналтын Алба

  • БХЭШХ — Батлан Хамгаалах Эрдэм Шинжилгээний Хүрээлэн

  • БХЯ — Батлан Хамгаалах Яам

  • БХЯБХХ — Батлан Хамгаалах Яамны Боловсон Хүчний Хэлтэс

  • БХЯГХХ — Батлан Хамгаалах Яамны Гадаад Харилцааны Хэлтэс

  • ГАСХА — Галын Аюулаас Сэргийлэн Хамгаалах Алба

  • ГАСХБ — Галын Аюулаас Сэргийлэн Хамгаалах Байгууллага

  • ГАСХГ — Галын Аюулаас Сэргийлэн Хамгаалах Газар

  • … болон өөр 72

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.