Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хаях

үйл үг/xajəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠶᠠᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Шидэх, чулуудах, орхих
  2. 2.
    Гээх, гээгдүүлэх
  3. 3.
    Орхих, оорох, болих, тэвчих
  4. 4.
    Хээл орхих, дутуу төрөх
  5. 5.
    Дийлэх, унагаах
  6. 6.
    шилжсэн утгаХөл гараа савлах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto throw; to throw away (to discard); to abandon, to quit (a habit, schooling, work, ...); to lose; to miscarry (of animals); to throw down, to bring down; to swing (limbs)

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хаях
Одоо ирээдүй цаг (-на)хаяна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хаялаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хаяв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хаяжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хаясан
Хэвшсэн нэр (-даг)хаядаг
Холбох нөхцөл (-ж)хаяж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)—
Болзох нөхцөл (-вал)хаявал
Хүсэх (-маар)хаямаар
Захирах (-аарай)—
Үгүйсгэх (-хгүй)хаяхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хог хаях — хог асгах

  • гаргаж хаях — гадагш гаргах, чулуудах

  • гувчуур хаях — өөш шидэх

  • доош хаях — доош хандуулан шидэх

  • зэвсгээ хаях — а.дайныг эсэргүүцэх; б.бууж өгөх

  • мөрөн дээрээ хаях — мөрөн дээрээ тавих

  • оч хаях — бага зэрэг галын цог үсрэх

  • түрс хаях — загас түрс гаргах

  • хахууль хаях — хахууль өгөх

  • цүү хаях — тогл. - шөнийн цагт цагаан мод чулуудаж хайж олж наадах

  • чулуу хаях — чулуу шидэх

  • шоо хаях — шоо буулгах

  • шүлсээ хаях — шүлсээ нулимах

  • энд тэнд хаях — энд тэнд орхих

  • сээтэн хаях — сэтгэлд таалагдсан хүнээ өөрт татахын тулд элдэв ааш маяг гаргах

  • түрийвчтэй мөнгөө хаях — түрийвчтэй мөнгөө гээх

  • түлхүүрээ хаях — түлхүүрээ гээх

  • ажил хаях — ажлаа орхих

  • гэр бүлээ хаях — гэр бүлийн хүмүүсээ орхин явах

  • тамхиа хаях — тамхиа орхих, тамхи татахаа болих

  • сургуулиа хаях — хичээл сургуулиа орхих, сургуулиасаа гарах

  • гүү унагаа хаях — гүү хээл орхих, унагаа дутуу гаргах

  • үнээ тугалаа хаях — үнээ хээл орхих

  • учраа бөхөө хаях — учраа бөхөө унагаах

  • гараа хаях — гараа савлах, сажих

Хэлц үг

  • үг хаях — гоморхож егөөдсөн үг хэлэх, тунирхах

  • яс хаях — хоёр этгээдийн хооронд үймүүлж өдөөх

  • өгөөш хаях — бусдыг өөрийн башир аргандаа оруулахаар хуурах, арга заль зохиох

  • ↑аз хаях

  • ↑ гараа хаях

  • ↑ өөдөө хаясан чулуу өөрийн толгой дээр

  • ↑ усанд хаясан чулуу шиг

  • ↑ үг хаях

  • ↑ хөзрийнхөө өгөөш хаях

  • ↑ модыг хаях

  • ↑ шоо хаях

  • ↑ яс хаях

  • Ханилах сайн

  • Хаях муухай

Зүйр цэцэн үг

  • Өөд нь хаясан чулуу өөрийн толгой дээр

Үгийн гарал

Cognate with Buryat хаяха (xajaxa) and Kalmyk хайх (xayx). Not found outside Central Mongolic.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.