Үндсэн хэсэг рүү шилжих

үр

нэр үгүйл үг/ur/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    биезүй. Хүн, амьтан болон ургамлын эр бэлгийн үржлийн эс
  2. 2.
    Цэцэгт ургамлын үр нахианд тоос хүртсэний дараа өсч буй болдог хөврөл
IIнэр үг
  1. 1.
    Хүүхэд, хүний хойч үе
IIIнэр үг
  1. 1.
    Ажил үйлийн дүн
нэр үг
  1. 1.
    жижиг, хатуу жимс

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгseed; sperm; result, consequence; offspring, posterity

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнүр
Харьяалахын тийнүрийнW
Заахын тийнүрийгW
Өгөх орших тийнүрдW
Гарахын тийнүрээсW
Үйлдэхийн тийнүрээрW
Хамтрахын тийнүртэйW
Чиглэхийн тийнүр лүү
Олон тооүрүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үр тогтох — эр, эм бэлгийн эс нийлэх

  • үр дамжуулах цорго — төмснөөс гарсан үрийг үрийн уутанд дамжуулдаг цорго

  • үр нахиа — үрт ургамалд үр тогтсоны хойно үр хөгжих байр

  • үр сар — тавдугаар сар

  • үр сонгох — үр болгохоор тарианы түрүүг сонгон түүж авах

  • үр судлал — хөдөө аж ахуйн таримлын үрийн бүтэц, зохион байгуулалтыг судлан, үрийн материалыг хянах, үнэлэх аргыг боловсруулдаг агрономын шинжлэх ухааны нэг хэсэг

  • үр суулгах — үрийг газарт булж суулгах

  • үр тарианы ургамал — буудай, арвай, хошуу будаа зэрэг нэг наст үрт таримал

  • үр тарианы үрлүүр — тодорхой хэмжээний үрийг хөрсөнд жигд буулгах, бордоо түгээх зориулалттай машин

  • үр тарих — үр суулгах

  • үр хадгалалт — төрөл бүрийн таримлын үрийг хурааж цэвэрлэсний дараа амьдрах чадвар, чанарыг хэвийн хэмжээнд байлгахаар авч явуулах иж бүрэн арга

  • үр цацах — тарих үрийг тариалангийн газарт цацлан орхих

  • үр шимийн мал — үржлийн эм мал

  • үрийн аж ахуй — сорт шинэчлэх, солих зорилгоор нутагшсан сортын үр үржүүлэх ажлыг эрхэлдэг улс ардын аж ахуйн салбар

  • үрийн буурцагт ургамал — хүнс тэжээлийн ургамлын үрэнд зориулан тариалсан нэг наст буурцагт ургамал

  • үрийн дагаас — нил, бөлбөө, шаргай, шүүдэргэнэ зэрэг ургамлын үрийн гадуур үүсэх болцгор ур

  • үрийн нөөш — ургамлын хөврөлийг хөгжихөд зайлшгүй хэрэглэгддэг тэжээлийн бодосыг нөөсөн үрийн эд

  • үрийн орон — нэг юмуу хэдэн битүү навч болох хавтсаас гаралтай үрэвч, багана, амсар гурваас бүрддэг цэцгийн үр, жимс буй болгодог гол хэсэг

  • үрийн сан — тарих зориулалттай хөдөө аж ахуйн таримлын үрийн улсын нөөц

  • үрийн тос — ургамлын үрийн зүйлээс гаргаж авсан тос

  • үрийн цэврүү — хүн болон хөхтөн амьтны үр тогтсон эсийн хөгжлийн үе шат

  • үрийн үрд — мөнхөд, хэзээд, үр ачид тасралтгүй уламжлан

Хэлц үг

  • үр үндсээрээ өөрчлөгдөх — бүхлээрээ өөрчлөгдөх, бүх зүйл нь өөрчлөгдөх, орвонгоороо өөрчлөгдөх

  • үрийн зулай үнэрлэх — үр хүүхэдтэй болох

  • Ном баян

  • Тэр баян

  • Үр баян

  • Мод баян

  • Олз оройтохгүй

  • Үр хэнздэхгүй

  • Үйл нь өмнөө

  • Үр нь хойноо

  • Үнэн нь өмнөө

  • Үр биш зүрх

  • Эм биш урхи

  • Үр минь хүн болжээ

  • Үрээ минь морь болжээ

  • Үр муут хүн үхэн үхтэлээ зовно

  • Үндэс муут мод унан унатлаа зовно

  • Үр өвөрт асдаг

  • Үг зүрхэнд асдаг

  • Үр сайн ч гэсэн

  • Угтаа нэг холбоотой

  • Үр сайт тарианы уналт их

  • Үндэс сайтын навч цэцэг их

  • Үр хүн болох

  • Үрээ морь болох

  • Үр хүүхдээсээ хөндийрвөл

  • Өтлөхийн үедээ зовно

  • Үрээ даага өссөөр байж адуу болно

  • Үр хүүхэд өссөөр байж өрх болно

  • Үрээ даага өссөөр байж унаа залгамжилна

  • Үр хүүхэд бойжсоор байж өрх залгамжилна

  • Үрээ мориныхоо хурдныг үз

  • Үр хүүхдийнхээ сайныг хар

  • Үрээ морь ижлээ олох

  • Үр хүүхэд ханиа олох

  • Үс урт бол

  • Үр хүүхэддээ ээлтэй

  • Үхэр дагасан хүн хүрэн хүртлээ зовно

  • Үр муутай хүн үхэн үхтэлээ зовно

  • Үхэх хүнд

  • … болон өөр 3

Зүйр цэцэн үг

  • Үр удамгүй хүн үндэсгүй модтой адил

  • Эхийн санаа үрд

  • Үрийн санаа ууланд

  • Үртэй хүний гол хоёр тасардаг

  • Үртэй хүн үхэж чаддаггүй

  • Үр өсөж эр болох

  • Үрээ өсөж хүлэг болох

  • Үртэй хүн мөртэй явдаг

Хоршоо үг

  • үр жимс — а.ургамлын шууд идэж болдог шүүслэг үр; б.жимс жимсгэнэний ерөнхий нэр

  • үр тариа — гурил хийх төрөл бүрийн тарианы ургамал

  • үр үндэс — а.хэрэг явдлын шалтгаан; б.хэрэг явдлын үр дагавар

  • үр цөмөө — жимс самарны идээ

  • үр хөрөнгө — ургамал тарианы идээ үр

  • үр ач — өөрийн хүүхэд болоод хүүхдийн хүүхэд

  • үр бэр — хүүгийн эхнэр, өөрийн охин болсон бэр

  • үр зулзага — а.өөрийн төрүүлсэн хүүхэд; б.амьтны төл

  • үр төл — амьтны зулзага

  • үр угсаа — хүүхэд, хойч үе

  • үр удам — үр угсаа

  • үр хүүхэд — нас бага хүн, хүний хойч үе

  • үр ашиг — хэрэг явдлаас гарах үр дүн, өгөөж

  • үр дагавар — хэрэг явдлаас гарах сайн, муу зэрэг эцсийн үр дүн

  • үр дүн — хэрэг явдлын эцсийн хүрсэн төвшин

  • үр нөлөө — хэрэг явдлаас гарах үр дүн

  • үр шим — хэрэг явдлаас гарах үр өгөөж

  • үр өгөөж — тухайн зүйлээс олох ашиг

  • үр төгсгөл — юмны эцсийн үр дүн

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *hüre, compare Daur hure, Dongxiang fure.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.