Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хэрчих

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хутга зэрэг ирт зүйлээр юмыг огтлох, таслах, хэсэглэх
  2. 2.
    шилжсэн утгаЮмыг хөндлөн огтолж гарах, туулах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto cut

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хэрчих
Одоо ирээдүй цаг (-на)хэрчинэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хэрчлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)хэрчив
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хэрчжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хэрчсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)хэрчдэг
Холбох нөхцөл (-ж)хэрчиж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хэрчээд
Болзох нөхцөл (-вал)хэрчвэл
Хүсэх (-маар)хэрчмээр
Захирах (-аарай)хэрчээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)хэрчихгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гурил хэрчих — элдсэн гурилыг хутга, заазуур зэрэг ирт зүйлээр хэсэглэх, огтлох

  • мах хэрчих — махыг хутгаар жижиглэн огтлох, татах

  • зам хэрчиж гарах — зам хөндлөн гарах

Хэлц үг

  • Хэлэх үгний ил нь сайн

  • Хэрчих махны тарган нь сайн

  • Хэрчих юмыг ир дээр нь

  • Хэлэх үгийг нүүр дээр нь

Зүйр цэцэн үг

  • Хэрчих юмыг ирэн дээр нь

  • Хэлэх үгийг нүүрэн дээр нь

  • Хэрчихийн гэм хуруунд

  • Хэргийн гэм биенд

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *ker-či-. Compare also Proto-Turkic *kes-; Proto-Japonic *kiru.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.