Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хагалах

үйл үгнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Юмыг эвдлэх, хэмхлэх
  2. 2.
    Мод зэрэг хатуу биет болон хөлдүү зүйлийг иртэй юмаар цохиж цуулах, жижиглэх
  3. 3.
    Бие эрхтэнээ гэмтээх, бэртээх
  4. 4.
    Тариалангийн газрыг сэндийлэх, хөрсийг нь зүсч ур-вуулах
  5. 5.
    шилжсэн утгаҮс, дэл зэрэг зүйлийг хоёр тийш нь хувааж ярах, самнах
  6. 6.
    шилжсэн утгаТэмцээн зөрөлдөөн бүхий хэрэг заргыг таслах, шийдэх, шийтгэх
  7. 7.
    шилжсэн утгаХүмүүсийн эв нэгдлийг бусниулан бутаргах.

Ойролцоо үг

эвдрэхнухахсүйтгэххага татахбяцлахсүйрэхняцлахэвдэхбутлахэвдлэххэмхлэхтасрахболовсруулахатар эзэмшихбуцаан авахзөөлрүүлэхэргүүлэн авахсайжруулаххэрчихтайраххатгахцавчиххуваахтөлжихөндөг хагарахурахзадрахтэсрэххугалаххугачих

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хагалах
Одоо ирээдүй цаг (-на)хагална
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хагаллаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хагалав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хагалжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хагалсан
Хэвшсэн нэр (-даг)хагалдаг
Холбох нөхцөл (-ж)хагалж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хагалаад
Болзох нөхцөл (-вал)хагалбал
Хүсэх (-маар)хагалмаар
Захирах (-аарай)хагалаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хагалахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • аяга хагалах — аяга бутлан хэмхлэх

  • цонх хагалах — цонхны шил үйрүүлэх, бутлах

  • түлээ хагалах — мод жижиглэн түлэхэд бэлэн болгох

  • толгой хагалах — толгойгоо цохиж гэмтээх

  • атар хагалах — онгон зэлүүд газрыг тариа, ногоо тарихаар хөрсийг эргүүлэх, элдэншүүлэх

  • газар хагалах — газар сэндийчин тариа, ногоо тарихад бэлдэх

  • үс хагалах — а.үсээ хоёр тийш нь хуваан самнах; б.хуучир. хүний эхнэр болох

  • дэл хагалах — морины дэлийг хоёр тал руу нь ярж шанхлах

  • зарга хагалах — зарга таслах, зарга шийдэх

  • хэрэг хагалах — хэрэг таслах, хэрэг шийдэх

Хэлц үг

  • ам хагалах — хүний хэлж яри-хаас бэрхшээн зовниж байсан хэрэг явдлыг үүсгэн хэлж өгөх

  • амыг нь хагалах — морь хазаартаа дасах

  • салхийг нь хагалах — ажил хэргийг анх эхлүүлэх

  • толгой дээр цахиур хагалах — аргагүй хүч дийлж явах

  • ↑ам хагалах

  • ↑ амыг нь хагалах

  • ↑ дэл хагалах

  • ↑ салхийг нь хагалах

  • ↑ толгой дээр цахиур хагалах

  • ↑ үс хагалах

  • ↑ цахиур хагалах

Зүйр цэцэн үг

  • толгой дээр цахиур хагалах (аргагүй хүч дийлж явах); онгигүй сүх түлээ хагалахгүй

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.