өчүүхэн
Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй
Тайлбар
- 1.Юмны хэмжээ маш бага, жижигхэн
- 2.Цаг хугацааны хувьд төдий л удаагүй нь, хоромхон зуур, өчүүхэн амрах (түр жаахан амрах), өчүүхэн хэвтэх (жаахан хэвтэх, хэвтээд их удалгүй босох
- 3.Биеэ чамлан, дорд үзэхэд хэрэглэдэг
Ойролцоо үг
Англи утга
- тэмдэг нэрtiny, little; petty, vulgar, contemptible
- дайвар үгa bit (for a small period of time)
Тийн ялгал
| Нэрлэхийн тийн | өчүүхэн |
|---|---|
| Харьяалахын тийн | өчүүхний |
| Заахын тийн | өчүүхнийг |
| Өгөх орших тийн | өчүүхэнд |
| Гарахын тийн | өчүүхнээс |
| Үйлдэхийн тийн | өчүүхнээр |
| Хамтрахын тийн | өчүүхэнтэй |
| Чиглэхийн тийн | өчүүхэн рүү |
| Олон тоо | — |
Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.
Нийлмэл үг
өчүүхэн газар — тухайн газрыг хамрах талбайн хэмжээ бага
өчүүхэн дээс — богино дээс
өчүүхэн бага — маш жаахан
өчүүхэн жижиг — их бяцхан
өчүүхэн төдий — ямар нэгэн зүйлийн хэмжээ тун бага, бяцхан
өчүүхэн бүрээ — хөгжим. - бага гарын зэс гуулин бүрээ
өчүүхэн дүүрэн — зурхай. - сарны зурхайн ёсны хорин дөрвөн улирлын нэг, нарны зурхайн тавдугаар сарын хорин нэгнээс зургаадугаар сарын таван хүртэлх үе
өчүүхэн халуун — зурхай. - сарны зурхайн ёсны хорин дөрвөн улирлын нэг, нарны зурхайн долоодугаар сарын тавнаас хорин нэгэн хүртэлх үе
өчүүхэн хүйтэн зурхай — сарны зурхайн хорин дөрвөн улирлын нэг, нарны зурхайн нэгдүгээр сарын тавнаас хорин нэгэн хүртэлх үе
өчүүхэн цас — зурхай. - сарны зурхайн хорин дөрвөн улирлын нэг, нарны зурхайн ёсны арван нэгдүгээр сарын хорин нэгнээс арван хоёрдугаар сарын таван хүртэлх үе
өчүүхэн цас унах — тун бага хэмжээний цас орох
өчүүхэн яслаг жүрж — урга. - навч нь жүржийн адил, иш салаандаа сондуутай, цэцэг цагаан, амт, үнэргүй нэгэн зүйл жимс
өчүүхэн азарга — амьт. - бялзуухайлаг шувууны баг, харавтар бор, доод хуруу нь хөхөвтөр, хамрын нүх нь өдөөр бүрхэгдсэн, тоогойн оройн гол нь улбар хүрэн, хоёр хажуу нь хар, далавч, сүүл, өд нь бор, харавтар бор өнгөтэй
өчүүхэн алаг тоншуул — амьт. - нүд нь улбар хүрэн, хошуу хөл нь хөх бор, толгойны орой нь гялгар улаан, эм нь хар өнгөтэй нэгэн зүйлийн амьтан, модыг чанга тоншиж, ойн хорхойгоор хооллодог
өчүүхэн богширго — амьт. - жижгэвтэр хошуутай, улбар хуа, нүд нь хүрэн, биеийн бүх ар нь хуа бор, өвөр нь цагаан, цээж болон хоёр сүвээ нь хүрэвтэр зурвастай, ургамлын шавьжаар хооллоно
өчүүхэн нугас — амьт. - нүдийг нь тойрсон цагаан зурвастай, далавч ба сүүл нь харавтар бор өнгөтэй нэгэн зүйл нугас
өчүүхэн би — мөхөс би
өчүүхэн хүн — дорд хүн
Хэлц үг
Богд хүн тэнгэр газарт итгэмжилнэ
Өчүүхэн хүн эд ашигт итгэмжилнэ
Ихэс сайд билгээ билүүдэж элгээ элэгшээнэ
Өчүүхэн хүн цэнгэлд ташуурч ашгийг эрхэмлэнэ
Модны өмхөрснийг
Өчүүхэн салхи ч эвдэх
Мунхгийн үйлдсэнийг
Өчүүхэн хүүхэд ч эвдэх
Өглөөний дулааныг дулаанд бүү бод
Өчүүхэн зуурын жаргалыг жаргалд бүү бод
Өглөөний намууныг зудаар үз
Өчүүхэн жаргалыг зовлоор үз
Өчүүхэн амгалан тачаасаар
Их амгалан олохгүй
Өчүүхэн зовъё гэвэл бага гутал өмс
Өнөд зовъё гэвэл бага эм ав
Өчүүхэн зовъё гэвэл цухал гутал өмс
Үргэлж зовъё гэвэл хоёр эм ав
Өчүүхэн нялхад эхийн сүү
Өссөн цагт эцгийн элбэрэл
Өчүүхэн эрдэмтний омог их
Бага голын боргио их
Уст хожуулаар галыг хөндвөл хөхрөн сөнөнө
Өчүүхэн хүнээр төрийг мэдүүлвэл улс мөхнө
Устай хожуулаар тулга дүүргэвэл гал унтарна
Өчүүхэн хүнээр төр мэдүүлбэл улс унтарна
Үнэн мэргэд мэдэж хийнэ
Өчүүхэн ухаантан дуурайж явна
Үхрэн хөхүүрийг усаар дүүргэх хялбар
Өчүүхэн тариаг усаар хангах хялбар
Ухаан богино хүнийг баясгах хялбар
Эрдэмтэй хүн нэрээ бодно
Өчүүхэн хүн ашгаа бодно
Эрдэмтэн хүн учир явдалд чармайна
Өчүүхэн хүн эд ашигт цорвойно
Эрдэмтэн хүнд ач эрхэм
Өчүүхэн хүнд ашиг эрхэм
Үгийн гарал
Borrowed from Classical Mongolian ᠥᠴᠦᠬᠡᠨ (öčüken, “small”), from Proto-Mongolic *öcüken. Perhaps related to Proto-Common Turkic *učuz. Compare Daur ushken, Turkish ucuz.
Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.